Posts tonen met het label stellingwerf. Alle posts tonen
Posts tonen met het label stellingwerf. Alle posts tonen

donderdag 21 november 2019

Friese luitenants (1) : Rienck van Sytzama


Friese luitenants (1) : Rienck van Sytzama
In deze serie worden de Friese luitenants behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

Achtergrond
De familie Van Sytzama behoort tot de oude Friese adel en heeft zijn oorsprong in het dorp Arum, in de toenmalige grietenij Wonseradeel.
Later ontstond ook de Sytzama State te Tzummarum en werd ook de Beslinga State te Friens een voornaam stamhuis.
In 1809 liet nazaat Willem Hendrik van Sytzama in Kollum het Sytzamahuis bouwen, die later als gemeentehuis diende.
Twee leden van de familie, die overigens nog steeds voortleeft, werden in 1814 in de adelstand verheven.
Rienck, soms ook met de latijnse vorm Rinco genoemd, werd omstreeks 1590 geboren als zoon van Douwe van Sytzama (1548-1607) en Jetske van Beslinga (ong. 1550-1616).
Hij moet zijn voornaam hebben gekregen via zijn tante Idtje Riencksdr. Baerdt, die met zijn oom Pier van Sytzama was gehuwd.
Zij kregen geen kinderen, waardoor de voornaam Rienck op deze manier toch in de familie bleef.
Vader Douwe was grietman van Idaarderadeel van 1578-1586 en van 1601-1607 en woonde op Beslinga State te Friens.
Deze prachtige state was dus via Jetske in de familie Sytzama terecht gekomen waarna de state nog tot 1849 in deze familie bleef.



Beslinga State te Friens
(tekening J. Stellingwerf, 1723)


Sytzama State te Arum
Aan het einde van de 15e eeuw woonde hier al een Pier Sytzes, waardoor de achternaam Sytzema dus verklaard zou kunnen worden.
Rienck zijn grootvader Pier Harmens van Sytzama woonde hier halverwege de 16e eeuw en zijn oma Rientje Douma van Oenema  hertrouwde na Pier zijn overlijden in 1557 met Rienck van Baerdt.
Vermoedelijk woonden Rienck van Sytzama zijn oom en tante, Pier van Sytzama en Idtje Riencksdr. Baerdt, ook te Arum op Sytzama State.
Ondanks deze wat onzekere periode, bewoonde onze Rienck van Sytzema hierna het aloude stamslot.




Twee afbeeldingen van Sytzama State te Arum: de voor- en achterkant.
Gemaakt in 1725 door de tekening J. Stellingwerf.


Voorzover bekend is dit de enige of één van de weinige keren dat Stellingwerf twee afbeeldingen van hetzelfde gebouw maakte.
Bijzonder aan de 'achterkant' is dat de typisch 17e eeuwse tuinaanleg is te zien.


De plaats van Sytzama State is met een rode pijl aangegeven.
Het lag halverwege aan de weg van Arum naar Kimswerd.




Printscreen van Googlemaps.
Hier is met een ronde stip de huidige plaats aangegeven, welke nu volledig met bomen is begroeid.


 Militaire carrière
Al vroeg zal Rienck zijn militaire opleiding hebben gekregen, maar opvallend is dat hij op 9 september 1614 al werd aangesteld als kapitein over een compagnie waardgelders; een groep huursoldaten. Hetzelfde gebeurde op 14 maart 1622 bij een andere compagnie waardgelders.

Zijn echte officierscarrière begon echter toen hij op 24 mei 1621 tot vaandrig werd benoemd in de compagnie van hopman Jan Sageman uit Bolsward. In die stad komen we hem in 1625 nog tegen als Sageman daar garnizoen houd.
Op 1 juli 1625 werd hij luitenant in dezelfde compagnie, die nu echter onder leiding stond van kapitein Hessel van Aysma, omdat Jan Sageman op 28 april was overleden. Tegelijk werd Lodewijk van Harinxma overigens de nieuwe vaandrig.
Op 8 oktober 1632 overleed Rienck te Maastricht. Deze stad was na een dik twee maanden durend beleg op 22 augustus 1632 veroverd op de Spaansen. Hij heeft dus waarschijnlijk dit beleg meegemaakt. Zeker is dat er vijf Friese compagnieen aanwezig waren in het 'Friese' quartier, naast het kwartier van Johan Maurits van Nassau.
Op 12 oktober daaropvolgend werd Rienck begraven in één van de kerken in Maastricht. Welke is helaas niet bekend en ook zijn grafsteen is niet meer aanwezig.
printscreen  uit het 'Adelyk en aanzienelyk wapenboek' van Abraham Ferwerda uit 1760.



Familiewapen

Familiewapen Van Sytzama
(Stamboek van den Frieschen Adel)


Familieleden in het leger
  • zijn oomzegger Jarich Tjercks van Herema (1609-1661) was kapitein en majoor in het Staatse leger
  • zijn oomzegger Christoffel van Sytzama (1624-1665) was kapitein
  • zijn oomzegger Douwe van Sytzama (1620-1672) was kapitein
Heel veel latere leden van de familie Van Sytzama zijn officier in het Nederlandse leger geweest.
In 1814 richtte Johannes Galenus van Sytzama (1767-1839) een eigen regiment op, die nog steeds onder de naam voorbestaat: het Regiment Huzaren van Sytzama.
Vaandels
Niet bekend.
Compagnie nr. ?
* Rienck van Sytzama (*ong.1590 -U1632)
* Luitenant van 1625-1632 in de compagnie van kapitein Jan Sageman
* Voorganger: ?
* Opvolger: ?
* Hoogste militaire functie: luitenant
* Woonplaats: Arum

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.

Friese Nassause Regiment
Kapitein

Friese Nassause Regiment
Luitenant

  1. Rienck van Sytzama


Groninger Nassause Regiment
 Kapitein
  2. Boiocko van der Wenghe
Hoogduitse Nassause Regiment
Kapitein

Gepost door op Geen opmerkingen:
Labels: , , , , , , , , , , , ,

zondag 17 november 2019

States/Kastelen (4) : Sytzama State te Arum


Sytzama State te Arum

De nog steeds bestaande familie Van Sytzama behoort tot de Friese adel, die zijn oorsprong in het dorpje Arum heeft.
Aan het einde van de 15e eeuw woonde hier al een Pier Sytzes, waardoor de achternaam Sytzema dus verklaard zou kunnen worden.
Hieronder een voorlopig opgestelde lijst van bewoners/eigenaars van deze voorname state in Arum (voormalige gemeente Wonseradeel).

Jaartal Bewoners Overige
in 1484 - <1492 Pier Sytzes + Joest N.N. Woonde te Arum
<1539 Harmen Piers van Sytzama +
Tjets van Hiddema		 zoon. Onzeker of hij wel in Arum woonde, wel o.a. te Pingjum
<1557
------
>1591		 Pier Harmens van Sytzama +
Rientje Douma van Oenema
-----
Rienck Sjoerds Baerdt +
Rientje Douma van Oenema
(haar 2e huwelijk)		 zoon.

------


hun zoon Ulcke Riencks Baerdt wordt in 1566 te Arum geboren.
De familie Baerdt had echter ook een eigen state in Arum.
<1584 Pier Pier van Sytzama +
Idtje Riencksdr. Baerdt		 zoon. Niet zeker of hij in Arum woonde.
LET OP: Idtje was dochter van Rienck Sjoerds Baerdt, die (ook?) gehuwd was met Rientje Douma van Oenema, zie hierboven.
------
Zijn broer Douwe Piers van Sytzama woonde te Friens op Beslinga State met Jetske van Beslinga.
Te Friens woonde later ook die zijn zoon Andries Douwes van Sytzama, gehuwd met Johanna van Arentsma.
ong. 1610?-1632 Rienck van Sytzama zoon van bovengenoemde Douwe van Sytzama.
Kapitein en ongehuwd.
1643?-1673 Jetske Andries van Sytzama +
Jarich Tjerks van Herema		 trouwden in 1643.
Lieten volgens tekening ervan, de state in 1665-1666 geheel nieuw bouwen.
1675?-<1722 Tjerk Jarichs van Herema +
Wick van Sytzama		 zoon.
Zij is dochter van Christoffel van Sytzama, die weer zoon van Andries van Sytzama was, bovengenoemd.
<1784 Allard Ruurds Scheltinga +
1. Catharina Huidekoper
2. Trijntje Gerlofs Schellingwou		 Zeer rijke vervener.  Allardsoog naar hem vernoemd.
In 1813 overleden.
<1814? Augustus Robertus van Dalsen +
Dieuwke Pesma		 oud-notaris te Harlingen.
NB: in 1817 wordt een Scheltinga State onder Arum verkocht; zou dit Sytzama State zijn?
Overleden 1-9-1818 te Arum.
https://www.friesgenootschap.nl/images/dvf/DVF-0335-1914-22.pdf
1828 Groote verkoop van boomen te Arum op Herema-Sytzama-State, dat in Februari werd afgebroken.
https://www.friesgenootschap.nl/images/dvf/DVF-0318-1913-21.pdf


Sytzama State te Arum 
(tekening 1725, J. Stellingwerf)

Tekst: aen den wegh naer Kimsweert in Wonseradeel in de jaren 1665 en 1666 geheel nieu herbouwt door vrouwe Jetske van Sytzama, wed wijlen jonker Jarich van Heerma, majoor van een regemt te voet, 1725.


Tekst: Sytzama State te Arum in Wonseradeel van achteren te zien,
(tekening 1725 door J. Stellingwerf)
Voorzover bekend is dit de enige of één van de weinige keren dat Stellingwerf twee afbeeldingen van hetzelfde gebouw maakte.
Bijzonder aan de 'achterkant' is dat de typisch 17e eeuwse tuinaanleg is te zien.

De plaats van Sytzama State is met een rode pijl aangegeven.
Het lag halverwege aan de weg van Arum naar Kimswerd.

Googlemaps. Hier is met een ronde stip de huidige plaats aangegeven, welke nu volledig met bomen is begroeid.



Meer informatie:
zie ook: http://www.stinseninfriesland.nl/SytzamastinsArum.htm

States en kastelen in Friesland en daarbuiten

Van onderstaande states heb ik de lijst van bewoners deels kunnen reconstrueren en informatie toegevoegd welke nog niet voor handen was.
Uiteraard is voor verdere informatie de site van Kees Braaksma onmisbaar, zie http://www.stinseninfriesland.nl/
Alle relevante gevonden informatie is doorgestuurd naar Kees.
  1. Sassinga State te Hennaard
  2. Aebinga State te Hijum
    3.
  3. Kasteel Poelwijk te Oud-Zevenaar
  4. Sytzama State te Arum

Gepost door op 1 opmerking:
Labels: , , , , ,

maandag 22 juli 2019

Friese kapiteins (25) : Jarich van Hottinga


Friese kapiteins (25) : Jarich van Hottinga
In deze nieuwe serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie soms veel bekend is, maar soms ook praktisch niets. 

Achtergrond
Het geslacht Hottinga behoort tot de oude Friese adel en komt oorspronkelijk uit Nijland.
Er waren later ook Hottinga States in Nijland, Pietersbierum, Sexbierum, Wommels, Tzum, Minnertsga en Franeker.
Reeds tegen het einde van de 17e eeuw sterft deze familie echter uit.
Jarich van Hottinga werd omstreeks 1605 geboren, waarschijnlijk te Tzum op Hottinga State in het buurtschap Holpryp.
Zijn ouders waren Here van Hottinga en Anna van Eelsma, die dus te Tzum woonden.
Here had deze state te Tzum via het huwelijk met Anna verkregen en naar hem werd dit 'kasteel' Hottinga State genoemd.

't slot Holryp te Tzum, ook wel Hottinga State genoemd.
Tekening van J. Stellingwerf 1723
Deze Here was in 1566 één van de ondertekenaars van het bekende 'Eedverbond der Edelen'.
Later sloot hij zich als watergeus (kapitein) aan bij de opstand tegen de Spaanse overheersers. Een broer van deze Here, Jan Hottinga huwde een zuster van Anna, Trijn van Eelsma.
Een oom van deze twee vrouwelijke Eelsma's, Jelle van Eelsma, was ook een zeer bekende watergeus.
Met andere woorden: Jarich groeide op in een familie die intensief bij de opstand tegen het machtige Spanje was betrokken.

Jarich huwde op 18 februari 1630 te Leeuwarden met Doedt van Idsaerda, dochter van Meynte van Idsaerda en His van Harinxma.
Schoonvader Meynte was grietman van Weststellingwerf en woonde op het stamhuis Idzardastins genaamd, waar Doedt zal zijn geboren.
Uit hun huwelijk kwamen vier dochters voort, waarvan alleen Anna op latere leeftijd huwde. Hun stam stierf dus uit en Anna, die in 1704 haar testament opmaakte, benoemde haar verre nicht Catharina Lucia van Burmania als erfgenaam. Deze laatste, die naar haar grootmoeder Catharina van Hottinga was vernoemd, was dus eigenaar in 1723 toen Jacobus Stellingwerf een tekening van Hottinga State maakte.

Militaire carrièreOp 30 juni 1619 werd Jarich vaandrig in de compagnie van kapitein Binnert van Heringa.
Op 1 november 1622 werd hij luitenant, nog steeds onder dezelfde kapitein.
Bij zijn huwelijk in 1630 was Jarich nog steeds luitenant en kort daarop werd hij kapitein.
Zijn exacte benoemingsdag is helaas niet bekend, maar wel dat hij in 1631/1632 de eed van kapitein aflegde.
Toch was hij in januari 1633 nog luitenant, omdat hij in die functie aanwezig was bij de lijkstatie van de overleden Friese stadhouder Ernst Casimir in Leeuwarden.
Op 21 november 1651 wordt hij opgevolgd door kapitein Gellius Bouricius. De kans is dan ook groot dat hij in dat jaar overleden is.
Van hem kennen we nog geen gebeurtenissen uit de 80-jarige oorlog waarbij hij betrokken was, maar ongetwijfeld heeft hij veel meegemaakt gedurende deze periode, waarin tevens het einde van deze oorlog viel (1648).

Familiewapen
Van deze familie zijn er twee wapens bekend, waarvan de versie met drie schelpen in het rechter gedeelte het oudst is.
Echter de stamreeks van Jarich van Hottinga komt uit bij een Jarich van Kee, die in 1417 grietman van Franekeradeel was. Zijn zoon Epe van Kee huwde met Foockel van Hottinga, waarna hij zich voortaan Hottinga noemde.
Het onderste wapen is een combinatie van beide families en lijkt het meest juiste wapen te zijn.
De familie Kee had dus oorspronkelijk drie schelpen in hun wapen.

Familiewapen Hottinga
(Stamboek van den Frieschen Adel)


Helm
In de collectie van het Fries Museum wordt nog altijd een helm bewaard, die voor 1899 nog in de kerk van Tzum heeft gehangen.
Ongetwijfeld is deze dan afkomstig van een rouwbord of rouwkas, zoals dit ook in Schettens bij kolonel Schelte van Aysma het geval was.
De kans is dan ook aanwezig dat het hier gaat om de helm van kapitein Jarich van Hottinga. Een andere officier die in de 17e eeuw in Tzum woonde, ben ik ook niet tegengekomen.
De beschrijving in de collectie is als volgt:

'Ridderhelm met vizier, kam en pluimhouder, buitenkant zwart, kam rood en de klinknagels en pluimhouder goudkleurig.
Afkomstig uit de kerk te Tzum. Geschenk van de heer D. Cannegieter, notaris aldaar'.
NB: Het gaat hier om notaris Dominicus Cannegieter, die leefde van 1842-1909.


Helm uit het Fries Museum, afkomstig uit de kerk te Tzum (foto: Jeroen Punt)

Familieleden in het leger
  • Zijn broer Wyger Eelsma van Hottinga (ong. 1610-1644?) was kapitein
  • Zijn vader Here van Hottinga (ong. 1570-1613) was watergeus en kapitein
  • Zijn oom Douwe van Hottinag (ong. 1570-?) was watergeus
  • Zijn oom Jarich van Hottinga (ong. 1550->1573) was kapitein
  • Zijn oom Doecke van Hettinga (ong. 1590?-1632), gehuwd met Anna van Hottinga, was kapitein
  • Zijn zwager Jan van Idsaerda (ong. 1600-1648) was kapitein
  • Zijn zwager Baerthe van Idsaerda (ong. 1610-?) was kapitein
  • Zijn zwager Pieter van Idsaerda (ong. 1607-<1640) was kapitein
Vaandel
niet bekend
Compagnie nr. 52
* Jarich van Hottinga (*ong. 1610-U1651?)
* Kapitein van 1631/1632 - 1651
* Voorganger: ?
* Opvolger: Gellius Bouricius
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Tzum
 

 Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
Tot nu verschenen in deze serie:

Gepost door op Geen opmerkingen:
Labels: , , , , , , , , , , , ,

vrijdag 4 januari 2019

Sassinga State te Hennaard

In het kleine dorpje Hennaard in de gemeente Littenseradeel stond voorheen de Sassinga State.
De meest bekende site over States en Stinsen in Friesland, heeft er ook een pagina aan besteed , zie http://www.stinseninfriesland.nl/SassingaState.htm

Deze site van Kees Braaksma is meestal een goed begin voor een verdere speurtocht. Echter bij Sassinga State is de informatie nogal beperkt. Tijd voor een kleine update via deze blog.

In 1476 overleed op Sassinga State Hans Ottes Sassinga.
Hierna komen we zijn zoon Hans van Sassinga tegen, die omstreeks 1500 op Sassinga State zal hebben gewoond, gezien zijn achternaam. De bekende (maar niet altijd even betrouwbare) site van Jellema (https://www.genealogieonline.nl/stamboom-jellema/I34851.php) geeft meer kinderen aan, maar waarschijnlijk had alleen zijn dochter Doutzen Sassinga nakomelingen. Via haar zal Sassinga State dan zijn vererfd in de familie.
Deze Doutzen was gehuwd met Ruurt van Roorda en van hun is bekend dat zij in Hennaard woonden.  Ruurt staat in 1574 met zijn naam vermeld op de 'Stiennen Man' te Harlingen.

Zij hadden een zoon Hans van Roorda, die vernoemd werd naar zijn grootvader Hans Sassinga.
Hij woonde op Sassinga State te Hennaard en ook hij wordt genoemd op bovengenoemde 'Stiennen Man' te Harlingen. Hij was in 1563 gehuwd met Rixt van Gerbranda.

Uit dit huwelijk kwam een zoon, Ruurt van Roorda, geboren omstreeks 1575. Hij huwde zijn nicht Deytsen Binnerts Heringa van Camstra in 1599. Zijn vrouw was vernoemd naar hun beider oma, Doutzen Sassinga. Het is niet bekend waar zij woonden, maar wellicht dus op Sassinga State.

Zij hadden twee zonen die beiden in het Staatse leger dienden. De jongste zoon Jan van Roorda (ook: Johan) was kapitein in het Friese Nassause Regiment. Verder was hij van 1663-1665 Commandeur van de Langackerschans. Zijn woonplaats is niet bekend, maar wellicht was dit Sassinga State.
Hun andere zoon was Binnert van Roorda (ong. 1600-1667), die in 1645 luitenant in de compagnie van kapitein Ernst van Aylva was. Hij woonde te Dronrijp met zijn vrouw Bauck van Glins.

NB: Deze Bauck had overigens maar liefst vier broers die als officier in het Friese leger dienden, maar dramatisch genoeg allemaal binnen 9 jaar overleden. De jongste, George Glins, overleed in 1665 in de Langackerschans, dus was hij daar tegelijk als bovengenoemde familielid Jan van Roorda.

Binnert en Bauck kregen in 1645 een dochter die weer Deytzen heette. In 1677 huwde zij voor de 2e keer met Sjuck Aebinga van Humalda, afkomstig van Humalda State te Ee waar ze tijdens hun huwelijk dus woonden. In 1702 overleed ze echter als weduwe te Hennaard, dus dat zal dan waarschijnlijk op Sassinga State zijn geweest.

Uit haar huwelijk met Sjuck werd in 1678 te Ee Frans Binnert Aebinga Glins van Humalda geboren. Hij trouwde in 1699 in de kerk te Hennaard (!) met Clara Feyone van Grovestins, dochter van de grietman van Hennaarderadeel. Hij was de eigenaar van Sassinga State, terwijl hij ook nog Hobbema State te Dronrijp van zijn moeder erfde. Hier zal het stel hebben gewoond omdat hun kinderen in Dronrijp werden geboren.

In het overlijdensjaar van Clara, dus 1723, maakte de bekende tekenaar Jacobus Stellingwerf een tekening van Sassinga State. Alhoewel Jacobus 'vergat' de naam van de state te vermelden, noteerde hij wel dat de state in Hennaard stond en eigendom was van 'heer Glins van Humalda'.  Iemand heeft later de naam Sassinga met potlood op de originele tekening gezet, die in het prentenkabinet van het Fries Museum aanwezig is.
(NB: opvallend genoeg is deze tekening op internet verder niet te vinden!).

Sassinga State te Hennaard in 1723


Verder noteerde de kunstenaar nog de bewoner van de State, namelijk een Juffr. Ockinga.
De 'titel' juffrouw of juffer, betekende dat ze ongehuwd was. Feitelijk komt hier dan maar één persoon voor in aanmerking namelijk Sophia Amelia van Ockinga (1651-1730). Zij was de laatste van het geslacht Ockinga en ze bleef ongehuwd. In 1730 werd ze bijgezet in het familiegraf in de kerk te Burgwerd. Ze kwam uit een echt militair gezin, want haar drie broers waren officier en haar zus huwde een luitenant.

De vraag hoe zij nu op een state kwam te wonen in Hennaard is te verklaren. Sophia was namelijk een achternicht van eigenaar Frans Aebinga van Humalda doordat hun beider opa's broers waren.
De familiestate in Hennaard bleef op die manier bewoond door familie, iets wat wel vaker voorkwam.

In 1709 werd Binnert Philip Aebinga van Humalda te Dronrijp geboren, als zoon van Frans en Clara.
Binnert, die in 1766 de topfunctie generaal-majoor in het leger kreeg, huwde in 1752 met Catharina Johanna van Sminia. Zij woonden in 1756 in Leeuwarden omdat in dat jaar aldaar hun dochter Clara Tjallinga werd geboren. Waarschijnlijk was ook Binnert eigenaar van Sassinga State, zonder er te wonen.

Hun dochter Clara huwde in 1776 met Frans Julius Johan van Eysinga. Zij trouwden te Langweer en in dat dorp woonden ze in 1780 nog op Osinga State. Omstreeks 1619 was deze state gebouwd door oud-Schettenser Sijds van Osinga, die toen grietman van Doniawerstal was geworden.
Osinga State was later echter in het bezit van de familie Vegelin van Claerbergen gekomen. Frans erfde in 1773 dan ook de state van zijn grootvader grietman Johan Vegelin van Claerbergen toen die overleed. In 1800 staat Frans ook te boek als eigenaar van Sassinga State, maar ze zullen de state dus verhuurd hebben.

Hierna stopt het spoor op dit moment, maar de state was tegen die tijd al veranderd in een boerderij.
Dit was helaas het lot van heel veel oude Friese states.
De site van Braaksma vermeld nog dat in 1914 de boerderij afbrandde en dat toen ook het oude poortgebouw is afgebroken. Op de tekening van Stellingwerf is deze gelukkig nog afgebeeld.


States en kastelen in Friesland en daarbuiten


  1. Sassinga State te Hennaard
Gepost door op 1 opmerking:
Labels: , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Abonneren op: Posts (Atom)

Zoeken in deze blog