Friese kapiteins (32) : Wybren van Roorda

Friese kapiteins (32) : Wybren van Roorda

---

In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

---

Achtergrond
De familie Roorda behoord tot de oude Friese adel en heeft twee verschillende takken.
De eerste komt uit Tzummarum, Kubaard en Menaldum en de andere, die van Wybren van Roorda, heeft zijn roots in Genum.
Omstreeks 1400 woonde stamvader Aeltze van Roorda al op Roorda State te Genum.
Wybren van Roorda zal omstreeks 1610 zijn geboren, als zoon van Syds van Roorda (1568-1617) en Luts van Scheltema (ong. 1580->1632).
Zijn ouders, die overigens achterneef/nicht van elkaar waren, woonden op Clant State in Augsbuurt in de grietenij Kollumerland.
Deze state was in 1545 gebouwd door de man van de zus van Wybren zijn overgrootmoeder: Claes Clant en Anna Herckema.
Deze zus, Ursul van Herckema, was ong. 1540 getrouwd met Schelte van Scheltema en zij kwamen later op deze state te wonen.
Hun dochter Tieth van Scheltema trouwde ong. 1560 met Wijbren van Roorda en zij werden de volgende bewoners van Clant State.
Zij waren de ouders van bovengenoemde Syds van Roorda.
Toen de state in 1722 werd getekend werd deze bewoond door kapitein/grietman Douwe Feye van Aylva.
Zijn moeder Luts van Aylva was eerder gehuwd geweest met Feye van Scheltema.
Die zijn vader, Frans van Scheltema, was weer een broer van Luts van Scheltema.

Clant State te Augsbuurt,
(tekening J. Stellingwerf, 1722)

Militaire carrière
Wybren zal eerst de gebruikelijke functie van vaandrig en luitenant hebben gehad.
Op 9 maart 1631 werd hij benoemd tot kapitein van een compagnie.
Hij volgde daarbij zijn oom Frans van Scheltema op, het wellicht wat rustiger aan wilde doen, want hij overleed pas in 1653.
In 1633 liep kapitein 'Jr. Wybrandt van Roorda' mee in de lijkstatie van de overleden Friese stadhouder Ernst Casimir.
Op 30 november 1641 wordt hij opgevolgd door Rienck van Adelen.
Er zijn van Wybren nog geen militaire activiteiten bekend.

Lijkstatie Ernst Casimir, 1633

Familiewapen

Familiewapen Roorda (van Genum)
Stamboek van den Frieschen Adel

Deze tak (Roorda, van Genum) heeft het wapen met het Moriaanshoofd, naar het gelijke verhaal van een voorvaderlijke ridder die in een veldslag in het heilige land een Prins der Moren in een duel versloeg en zijn hoofd toonde aan zijn medestrijders.

Familieleden in het leger

• Zijn broer Wopcke van Roorda (>1615->1643) was kapitein
• Zijn oom Sybe van Roorda (1563-1586) was kapitein, die overleed bij de Slag bij Boksum.
• Zijn oom Wijbrand van Roorda (?-1584) was kapitein in het Spaanse leger.
• Zijn oom Wigle van Hania (ong. 1570-1630), gehuwd met Aaltje van Scheltema, was kapitein
• Zijn zwager Werp van Tjessens (ong. 1560-<1626) was vaandrig
• Zijn zwager Schelte van Scheltema (ong. 1570->1631) was kapitein
• Zijn zwager Bonifacius van Scheltema (ong. 1580-1633) was kapitein
• Zijn zwager Frans van Scheltema (ong. 1585-1653) was kapitein

Vaandels

Niet bekend.

Compagnie nr. 59
* Wybren van Roorda (*ong. 1610-U>1640)
* Kapitein van 1631-1641
* Voorganger: Frans van Scheltema
* Opvolger: Rienck van Adelen
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Vermoedelijk Augsbuurt

Meer informatie:
http://www.mpaginae.nl/Nauta/kapiteins.htm

http://www.simonwierstra.nl/ROORDA2.htm
http://www.stinseninfriesland.nl/ClantStateAugsbuurt.htm
http://www.stinseninfriesland.nl/RoordaStateGenum.htm
 

---

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.

Friese Nassause Regiment

1. Jacob van Roussel
2. Adriaen Slijp
3. Bonifacius van Scheltema
4. Ludolf Potter
5. Frans van Roussel
6. Abbe van Bootsma
7. Jan Sageman
8. Juw van Eysinga
9. Frans Harinxma van Donia
10. Lolle van Ockinga
11. Taecke van Hettinga
12. Frans van Cammingha
13. Wigle van Hania
14. Arent van Arentsma
15. Wopcke van Herema
16. Willem van Inthiema
17. Ids van Eminga
18. Seerp van Dijxtra
19. Sybren van Walta
20. Tiete van Galama
21. Jacques van Oenema
22. Sybe van Aylva
23. Jan van Burmania
24. Juw van Harinxma
25. Jarich van Hottinga
26. Epe van Heemstra
27. Damas van Loo
28. Douwe van Andringa
29. Rienck van Dekema
30. Ruurd van Feytsma
31. Binnert van Heringa
32. Wybren van Roorda

Groninger Nassause Regiment

1. Caspar van Ewsum
2. Boiocko van der Wenghe

Hoogduitse Nassause Regiment

1. Nicolaas van Boringer

Sassinga State te Hennaard

In het kleine dorpje Hennaard in de gemeente Littenseradeel stond voorheen de Sassinga State.
De meest bekende site over States en Stinsen in Friesland, heeft er ook een pagina aan besteed , zie http://www.stinseninfriesland.nl/SassingaState.htm

Deze site van Kees Braaksma is meestal een goed begin voor een verdere speurtocht. Echter bij Sassinga State is de informatie nogal beperkt. Tijd voor een kleine update via deze blog.

In 1476 overleed op Sassinga State Hans Ottes Sassinga.
Hierna komen we zijn zoon Hans van Sassinga tegen, die omstreeks 1500 op Sassinga State zal hebben gewoond, gezien zijn achternaam. De bekende (maar niet altijd even betrouwbare) site van Jellema (https://www.genealogieonline.nl/stamboom-jellema/I34851.php) geeft meer kinderen aan, maar waarschijnlijk had alleen zijn dochter Doutzen Sassinga nakomelingen. Via haar zal Sassinga State dan zijn vererfd in de familie.
Deze Doutzen was gehuwd met Ruurt van Roorda en van hun is bekend dat zij in Hennaard woonden.  Ruurt staat in 1574 met zijn naam vermeld op de 'Stiennen Man' te Harlingen.

Zij hadden een zoon Hans van Roorda, die vernoemd werd naar zijn grootvader Hans Sassinga.
Hij woonde op Sassinga State te Hennaard en ook hij wordt genoemd op bovengenoemde 'Stiennen Man' te Harlingen. Hij was in 1563 gehuwd met Rixt van Gerbranda.

Uit dit huwelijk kwam een zoon, Ruurt van Roorda, geboren omstreeks 1575. Hij huwde zijn nicht Deytsen Binnerts Heringa van Camstra in 1599. Zijn vrouw was vernoemd naar hun beider oma, Doutzen Sassinga. Het is niet bekend waar zij woonden, maar wellicht dus op Sassinga State.

Zij hadden twee zonen die beiden in het Staatse leger dienden. De jongste zoon Jan van Roorda (ook: Johan) was kapitein in het Friese Nassause Regiment. Verder was hij van 1663-1665 Commandeur van de Langackerschans. Zijn woonplaats is niet bekend, maar wellicht was dit Sassinga State.
Hun andere zoon was Binnert van Roorda (ong. 1600-1667), die in 1645 luitenant in de compagnie van kapitein Ernst van Aylva was. Hij woonde te Dronrijp met zijn vrouw Bauck van Glins.

NB: Deze Bauck had overigens maar liefst vier broers die als officier in het Friese leger dienden, maar dramatisch genoeg allemaal binnen 9 jaar overleden. De jongste, George Glins, overleed in 1665 in de Langackerschans, dus was hij daar tegelijk als bovengenoemde familielid Jan van Roorda.

Binnert en Bauck kregen in 1645 een dochter die weer Deytzen heette. In 1677 huwde zij voor de 2e keer met Sjuck Aebinga van Humalda, afkomstig van Humalda State te Ee waar ze tijdens hun huwelijk dus woonden. In 1702 overleed ze echter als weduwe te Hennaard, dus dat zal dan waarschijnlijk op Sassinga State zijn geweest.

Uit haar huwelijk met Sjuck werd in 1678 te Ee Frans Binnert Aebinga Glins van Humalda geboren. Hij trouwde in 1699 in de kerk te Hennaard (!) met Clara Feyone van Grovestins, dochter van de grietman van Hennaarderadeel. Hij was de eigenaar van Sassinga State, terwijl hij ook nog Hobbema State te Dronrijp van zijn moeder erfde. Hier zal het stel hebben gewoond omdat hun kinderen in Dronrijp werden geboren.

In het overlijdensjaar van Clara, dus 1723, maakte de bekende tekenaar Jacobus Stellingwerf een tekening van Sassinga State. Alhoewel Jacobus 'vergat' de naam van de state te vermelden, noteerde hij wel dat de state in Hennaard stond en eigendom was van 'heer Glins van Humalda'.  Iemand heeft later de naam Sassinga met potlood op de originele tekening gezet, die in het prentenkabinet van het Fries Museum aanwezig is.
(NB: opvallend genoeg is deze tekening op internet verder niet te vinden!).

Sassinga State te Hennaard in 1723

Verder noteerde de kunstenaar nog de bewoner van de State, namelijk een Juffr. Ockinga.
De 'titel' juffrouw of juffer, betekende dat ze ongehuwd was. Feitelijk komt hier dan maar één persoon voor in aanmerking namelijk Sophia Amelia van Ockinga (1651-1730). Zij was de laatste van het geslacht Ockinga en ze bleef ongehuwd. In 1730 werd ze bijgezet in het familiegraf in de kerk te Burgwerd. Ze kwam uit een echt militair gezin, want haar drie broers waren officier en haar zus huwde een luitenant.

De vraag hoe zij nu op een state kwam te wonen in Hennaard is te verklaren. Sophia was namelijk een achternicht van eigenaar Frans Aebinga van Humalda doordat hun beider opa's broers waren.
De familiestate in Hennaard bleef op die manier bewoond door familie, iets wat wel vaker voorkwam.

In 1709 werd Binnert Philip Aebinga van Humalda te Dronrijp geboren, als zoon van Frans en Clara.
Binnert, die in 1766 de topfunctie generaal-majoor in het leger kreeg, huwde in 1752 met Catharina Johanna van Sminia. Zij woonden in 1756 in Leeuwarden omdat in dat jaar aldaar hun dochter Clara Tjallinga werd geboren. Waarschijnlijk was ook Binnert eigenaar van Sassinga State, zonder er te wonen.

Hun dochter Clara huwde in 1776 met Frans Julius Johan van Eysinga. Zij trouwden te Langweer en in dat dorp woonden ze in 1780 nog op Osinga State. Omstreeks 1619 was deze state gebouwd door oud-Schettenser Sijds van Osinga, die toen grietman van Doniawerstal was geworden.
Osinga State was later echter in het bezit van de familie Vegelin van Claerbergen gekomen. Frans erfde in 1773 dan ook de state van zijn grootvader grietman Johan Vegelin van Claerbergen toen die overleed. In 1800 staat Frans ook te boek als eigenaar van Sassinga State, maar ze zullen de state dus verhuurd hebben.

Hierna stopt het spoor op dit moment, maar de state was tegen die tijd al veranderd in een boerderij.
Dit was helaas het lot van heel veel oude Friese states.
De site van Braaksma vermeld nog dat in 1914 de boerderij afbrandde en dat toen ook het oude poortgebouw is afgebroken. Op de tekening van Stellingwerf is deze gelukkig nog afgebeeld.


States en kastelen in Friesland en daarbuiten

1. Sassinga State te Hennaard