Posts tonen met het label Delfzijl. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Delfzijl. Alle posts tonen

zaterdag 9 mei 2020

Friese kapiteins (56) : Michiel Hagen


Friese kapiteins (56) : Michiel Hagen
In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden.
Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

Achtergrond
Van de achtergrond van Michiel Hagen weten we helaas nog heel weinig.
Bij de benoeming van Michiel Hagen als luitenant is hij afkomstig van 'Embrick', nu Emmerich genoemd.
Of hij daar ook afkomstig is, of dat hij daar gelegerd was, weten we niet.
Misschien is hij een telg uit een Duitse adellijke familie Von Hagen, ook dat weten we dus niet.
Ook hier komen we weer flink wat varianten tegen van zijn achternaam: Haga, Hage, Hagens, Haech, Haeghe, etc.
Omstreeks 1590 is hij gehuwd met Janneke Tellinge of Telgen. Ook van haar is verder nog niets bekend.
Michiel woonde met zijn gezin te Leeuwarden, ongetwijfeld in een flinke stadswoning.

Uit hun huwelijk zijn twee dochters bekend.
Catharina Hagen trouwde in 1619 te Leeuwarden met Gualterus Henricus Gualteri, een advocaat aan het Hof van Friesland.
Hester Hagen trouwde in 1618, eveneens te Leeuwarden, met Jacob van Broersma.
Hij was een zoon van de Groninger edelman Taco van Broersma, hoofdeling op de borg Scheltkema te Zandeweer.
Op 24 april 1621 overleed Michiel en werd hij begraven in Leeuwarden.
In een hypotheekakte van 15-10-1622 worden bovengenoemde twee dochters genoemd als erfgenamen.


Militaire carrière
Ook Michiel begon zijn militaire loopbaan als vaandrig.
Op 30 december 1580 werd hij tot luitenant benoemd in de compagnie van kapitein Joan Stuppers.
Deze was op dezelfde dag benoemd als kapitein, als opvolger van de neergeschoten Frans Platte.


Gedeelte uit 'd'oude chronijcke ende historien van Holland met West Vriesland, tot 1636'. Door: Wouter van Gouthoeven, Google Books.


In 1583 volgt zijn benoeming tot kapitein.
Hij volgt dan waarschijnlijk hopman Roelof van Schouwenborch op.
Op 17 januari  1586 is hij aanwezig bij de dramatisch verlopen Slag bij Boksum en wordt daarbij door de Spaansen gevangen genomen.
Hij weet echter al snel te ontsnappen, waarna hij datzelfde jaar nog benoemd wordt tot sergeant-majoor.
Dit was wellicht een tijdelijke functie, omdat hij hierna weer als hopman voorkomt.
Op 3 oktober 1590 staat hij vermeld als Lid van de Krijgsraad, welke het vonnis uitspreekt over overste Micheil Högelcko.
In 1594 is hij aanwezig in de vestingstad Delfzijl.
Ook bij de zeer bekende Slag bij Nieuwpoort in 1600, is Michiel Hagen aanwezig.
Hierna komen we Michiel tegen van april 1603 tot 1604 bij het Beleg van Oostende, waar zijn compagnie 130 inzetbare soldaten omvatte.
Op 3 januari 1618 wordt hij als kapitein opgevolgd door Ludolf Potter.


Beleg van Steenwijk door de Graaf van Rennenberg in 1580-1581
(getekend door Jan Luyken)


Familiewapen
niet bekend.

Familieleden in het leger
  • niemand bekend.
Vaandel
 

vaandel compagnie Michiel Hagen, ca. 1598-1603

Compagnie nr. 14
* Michiel Hagen (geb.ong.1560-U1621)
* Kapitein van ca. 1583-1618
* Voorganger: Roeloff van Schouwenborch
* Opvolger: Ludolf Potter
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Leeuwarden

Bronnen / meer informatie
http://www.mpaginae.nl/Nauta/kapiteins.htm|
 https://nl.wikipedia.org/wiki/Beleg_van_Steenwijk_(1580-1581)
 http://www.steenwiek.nl/beleg%20van%20steenwijk.htm
80YW.org / Bouko de Groot

Noten
nvt

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
 
Friese Nassause Regiment
Kapitein
  1. Jacob van Roussel
  2. Adriaen Slijp
  3. Bonifacius van Scheltema
  4. Ludolf Potter
  5. Frans van Roussel
  6. Abbe van Bootsma
  7. Jan Sageman
  8. Juw van Eysinga
  9. Frans Harinxma van Donia
  10. Lolle van Ockinga
  11. Taecke van Hettinga
  12. Frans van Cammingha
  13. Wigle van Hania
  14. Arent van Arentsma
  15. Wopcke van Herema
  16. Willem van Inthiema
  17. Ids van Eminga
  18. Seerp van Dijxtra
  19. Sybren van Walta
  20. Tiete van Galama
  21. Jacques van Oenema
  22. Sybe van Aylva
  23. Jan van Burmania
  24. Juw van Harinxma
  25. Jarich van Hottinga
  26. Epe van Heemstra
  27. Damas van Loo
  28. Douwe van Andringa
  29. Rienck van Dekema
  30. Ruurd van Feytsma
  31. Binnert van Heringa
  32. Wybren van Roorda
  33. Johan van Bonga
  34. Idzart van Grovestins
  35. Frans Aebinga van Humalda
  36. Hans van Oostheim
  37. Jan van Idsaerda
  38. Gosewijn van Wiedenfelt
  39. Tjalling van Sixma
  40. Georg Frederick thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
  41. Doecke van Hemmema
  42. Philip van Boshuizen
  43. Harmen van Wonsdorp
  44. Willem van Haren
  45. Douwe van Glins
  46. Hessel van Aysma
  47. Quirijn de Blau
  48. Jacob van Ruffelaer
  49. Peter van Sedlnitsky
  50. Tjaard Wederspan
  51. Jacques van Challansi
  52. Doecke van Rinia
  53. Doecke van Martena
  54. Tjaard Tjebbes Hobbema
  55. Jan Gerckes Hoptilla
  56. Michiel Hagen

Friese Nassause Regiment
Luitenant
  1. Rienck van Sytzama
Groninger Nassause RegimentKapitein
  2. Boiocko van der Wenghe
Hoogduitse Nassause Regiment
Kapitein
Gepost door op Geen opmerkingen:
Labels: , , , , , , , ,

zaterdag 14 december 2019

Friese kapiteins (37) : Jan van Idsaerda


Friese kapiteins (37) : Jan van Idsaerda
In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

Achtergrond
De familie Van Idsaerda behoorde tot de Friese adel en heeft zijn naam aan het dorp Ter Idzerd te danken.
Hun familienaam werd ook wel als Idzerda, Idzarda of Idzaerda geschreven.
Haike van Idzerda liet al in 1488 een stins bouwen meerdere generaties in de familie bleef.
Jan (ook wel: Johan/Johannes) van Idsaerda werd omstreeks 1600 geboren als zoon van Meynte van Idsaerda en His van Harinxma.
Deze Meynte was grietman van Weststellingwerf en woonde op de Idzerda State te Ter Idzard.
Uit hun gezin werden vier zonen (Baerthe, Jan, Pieter en Homme) en twee dochters (Doedt en Magdalena) geboren, vermoedelijk allemaal op de familiestate.

Jan bleef ongehuwd en heeft zelf waarschijnlijk ook op Idzerda State gewoond, alhoewel hij als officier veel tijd in schansen en garnizoenssteden zal hebben doorgebracht. Hij erfde Idzerda State, maar deed deze later over aan zijn eveneens ongehuwde broer Baerthe.

In 1648, tijdens het laatste jaar van de 80-jarige oorlog, is hij overleden. Meer details zijn helaas niet bekend.

Idzerda stins te Ter Idzert
(tekening J. Stellingwerf, 1722)


Militaire carrière
Op 25 januari 1622 werd Johan vaandrig in de compagnie van de bekende kapitein Frans van Donia, waarbij hij toen Sicke Sjoerds opvolgde in die functie.
Op 8 april 1628 werd 'Joannis van Idzerda' luitenant in Donia zijn compagnie, als opvolger van Hoyte van Goslinga.
Op 28 juni 1628 volgde Jan van Idsaerda kapitein Frans van Donia op, die toen voor een bestuurlijke carrière had gekozen.
In 1629 zat hij met zijn compagnie in de Langackerschans, als vervanger van Schelte van Aysma die toen tijdelijk commandant van Kampen was geworden.
Toen Schelte weer terugkeerde, vertrok Jan met zijn compagnie naar de garnizoenstad Emden, samen met kapitein Ludolf Potter.
Het volgende jaar, dus 1630, bevindt hij zich in de vestingstad Delfzijl.
In 1633 loopt hij als kapitein mee in de bekende lijkstatie van de overleden Friese stadhouder Ernst Casimir van Nassau-Dietz.

Lijkstatie Ernst Casimir in 1633
Hierin loopt Jan van Idsaerda als kapitein mee en draagt daarbij de kist van de overleden stadhouder.

 Kerk Ter Idzerd
De kerk van Ter Idzerd diende ook bij deze familie als een soort van familiekerk. Er zijn maar liefst drie prachtige epitafen van drie opeenvolgende generaties Idsaerda: Haike, Baerthe en Meynte van Idsaerda.

Familiewapen

familiewapen Idsaerda
(Stamboek van den Frieschen Adel)


Beschrijving: In goud een blauwe adelaar. Het helmteken is eveneens een adelaar, waarbij op deze tekening nog flauwtjes een hert is te zien, wat dus foutief zou zijn geweest.

Familiewapen Idzarda
(wapenboek Hesman, 1709).


Familieleden in het leger
  • Zijn broer Baerthe van Idsaerda (ong. 1610-1637) was kapitein
  • Zijn broer Pieter van Idsaerda (1607-<1640) was kapitein
  • Zijn broer Homme van Idsaerda (ong. 1600-?) was vaandrig, maar later grietman.
  • Zijn zus Doedt van Idsaerda was gehuwd met kapitein Jarich van Hottinga (ong. 1605-1651?)
  • Zijn tante Anna van Harinxma 'thoe Slooten' was gehuwd met kapitein Ludolf van Engelsteedt (ong. 1550-ong. 1618)
  • Zijn neef Eize van Idsaerda werd in 1673 vaandrig in het leger
Vaandel
niet bekend.

Compagnie nr. 7
* Jan van Idsaerda (geb.ong. 1600 -U1648)
* Kapitein van 1628-1648
* Voorganger: Frans van Donia
* Opvolger: onbekend
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Ter Idzerd
 

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
 
Friese Nassause Regiment
Kapitein


Friese Nassause Regiment
Luitenant
  1. Rienck van Sytzama
Groninger Nassause Regiment
 Kapitein
  2. Boiocko van der Wenghe
Hoogduitse Nassause RegimentKapitein

Gepost door op Geen opmerkingen:
Labels: , , , , , , , , ,

zaterdag 16 november 2019

Friese kapiteins (33) : Johan van Bonga


Friese kapiteins (33) : Johan van Bonga
In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

Achtergrond
De Friese adellijke familie Bonga werd ook veelal Bunga of Buwinga genoemd. Er zijn ook nog drie verschillende takken, waarvan de verwantschap helaas (nog) ontbreekt. Johan behoorde tot de 'tak uit Holwerd en Waaxens' in Westdongeradeel.
Johan, ook wel Jan genaamd, werd circa 1520 geboren als zoon van Syds van Bonga en Rints van Roorda.
Zijn ouders woonden op Bonga State te Holwerd en deze Syds was grietman van Westdongeradeel.



Foto Bonga State te Holwerd
(bron: "De monumenten van geschiedenis en kunst" / www.stinseninfriesland.nl)


Omstreeks 1550 zal Johan gehuwd zijn met Sijts van Aylva, dochter van Rienck van Aylva en Hil van Roorda.
Zij was afkomstig van Roorda State te Genum.
Uit hun huwelijk zijn geen kinderen geboren.
Na het overlijden van Johan, hertrouwde Sijts met Doecke van Aysma waarna zij bleven wonen op Bonga State.

Bestuurlijke carrière
In 1560 wordt Johan van Bonga als grietman van Westdongeradeel benoemd. Hij volgde toen Sake van Ringia op, die dat jaar overleed.
Johan was een groot voorstander van de hervorming en was één van de ong. 200 edelen die op 5 april 1566 het zogenaamde Smeekschrift aanbood aan de landvoogdes Margaretha van Parma.
Na de beeldenstorm tekende hij het akkoord met landvoogdes Margaretha op 23 augustus 1566.
Toen echter bekend werd dat de Spaanse Hertog van Alva naar Nederland zou komen, vluchtte Johan naar de Duitse stad Emden, waar veel Nederlandse protestanten een veilige plek hadden gevonden.
In zijn plaats werd de Spaansgezinde Reinier van Frittema in 1567 benoemd tot grietman van Westdongeradeel.

Militaire carrière: Geus
Na zijn afzetting als grietman, besloot Jan actief de opstand te gaan steunen. Met zijn positie, macht en geld kon hij ook een actieve bijdrage leveren aan de opstand tijdens de 80-jarige oorlog. Tijdens zijn ballingschap, hij was immers absoluut niet meer welkom en veilig in Friesland, sloot hij zich aan bij de Geuzen. Jan werd hopman (=kapitein) van een compagnie soldaten.
Al op 23 mei 1568 vocht Johan mee in de Slag bij Heiligerlee, welke werd gewonnen en als startpunt van de opstand wordt gezien.
Op 21 juli 1568 was Johan aanwezig bij de Slag bij Jemmingen, die dramatisch verliep voor de geuzen.
Johan kon hierbij maar ternauwernood ontsnappen door weg te zwemmen en naar Oostfriesland terug te keren.
Kort daarna, op 10 september 1568, wordt hij officieel verbannen en zijn goederen verbeurd verklaard.

Slag bij Heiligerlee
(tekening van Frans Hohenberg, wikpedia)

Militaire carrière: Watergeus
Begin 1569 maakt hij zich van een schip meester en voegde zich bij de Watergeuzen.
In mei 1570 plundert hij het stadje Hindeloopen, wat ook wel een landgang werd genoemd.
In de zomer van 1572 probeert hij Dokkum te veroveren, hetgeen echter mislukte. Hij vluchtte naar het inmiddels Protestantse Enkhuizen.
Op 19 augustus 1572 bezet hij, samen met de Geuzen Tiete van Hettinga en Aedo van Gabbema, de stad Sneek en reeds de volgende dag stond hij voor de poort van Bolsward. Op 24 augustus neemt hij deze stad in. Johan had de smaak te pakken en op 28 augustus verslaat hij de Spanjaarden bij Dokkum. Hierop volgde echter de verschrikkelijke Waalse Furie, waarbij Waalse troepen in Spaanse dienst de stad weer ontzetten en vervolgens plunderden en een grote stadsbrand veroorzaakten.
Hierna moet Johan de Friesland toch enige tijd verlaten en raakt hij even buiten beeld.
Op 3 augustus 1578 was hij echter weer aanwezig toen het Beleg van Deventer begon en toen deze stad werd ingenomen en op 19 november hetzelfde jaar, trok Johan Bonga terug naar Friesland en ijverde voor de Unie.
In 1579 kreeg Johan van Bonga van Stadhouder Rennenberg, het bevel over de stad Bolsward, waardoor hij dus commandant werd.
Op 17 juni 1580 probeerde hij de schans 'De Opslag' bij Delfzijl te ontzetten, welke door de overgelopen Rennenberg werd belegerd.
De schans had zich echter toen al overgegeven.
Op 20 juli 1580 probeerde hij de Schans bij Delfzijl in te nemen en bij de aanval op Groningen op 17 augustus 1580, raakte Johan bij Aduarderzijl in zijn been geraakt.
Hij herstelde niet meer van de verwondingen en stierf twee maanden later te Leeuwarden, alwaar hij op het Oldehoofster kerkhof werd begraven.
Volgens het 'Biographisch Woordenboek' uit 1854 '...verdient hij onder de voornaamste bevrijders des Vaderlands te worden genoemd'.

 Afbeelding
In de online collectie van het Rijksmuseum is een afbeelding bewaard waarop de watergeuzen Jacob Cabeljau en Jan Bonga samen staan afgebeeld met het jaartal 1572. Het is een kopie van een originele tekening gemaakt door de 19e eeuwse kunstschilder Johannes Hilverdink.
(tip via Biografisch Portaal)

Tekening van de watergeuzen Jacob Cabeljau en rechts Johan van Bonga
(Rijkstudio Rijksmuseum)


 Familiewapen

Familiewapen Buininga of Bunga
(wapenboek Hesman)


Familieleden in het leger
  • de zoon van zijn stiefbroer, Sicke van Tjessens (?-1572), was ook watergeus. 
    Sicke was gehuwd met Auck van Bonga, die weer een dochter van Syds van Bonga en N.N. van Scinsema was.
Vaandels
Niet bekend.

Compagnie nr. ?
* Johan van Bonga (*ong. 1520? -U1580)
* Kapitein van 1568-1580
* Voorganger: nvt
* Opvolger: ?
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Holwerd

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
Friese Nassause Regiment

Gepost door op 1 opmerking:
Labels: , , , , , , , , , , , , , , ,

vrijdag 31 mei 2019

Friese kapiteins (17) : Ids van Eminga


Friese kapiteins (17) : Ids van Eminga
In deze nieuwe serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie soms veel bekend is, maar soms ook praktisch niets. 

Achtergrond
De familie Eminga is een eeuwenoud Fries adellijk geslacht, oorspronkelijk afkomstig uit het dorp Stiens bij Leeuwarden.
Door huwelijk van Sjuck van Eminga met Frouck van Wiarda, kwam het belangrijke Wiarda State te Goutum in het bezit van de Eminga's, die er vervolgens eeuwenlang op woonden. Kleinzoon Sjuck van Eminga (?-1541) kwam vermoedelijk op het (nieuwe? familiegoed) Eminga State, eveneens te Goutum te wonen, waarvan de bewonersgeschiedenis helaas grotendeels onzeker is.

Omstreeks 1580 wordt Ids van Eminga geboren als zoon van (water)geus en grietman Sjuck van Eminga en Fouwel van Holdinga.
Op 10 april 1605 huwt hij te Leeuwarden met Womck van Mockema, dochter van Syds van Mockema en Jets Douma van Oenema.
Overigens wordt Ids ook wel Idzard of Edzard genoemd.
Waar Ids gewoont heeft is helaas nog onbekend, maar ongetwijfeld zal hij een voorname state hebben bewoond die passend was bij zijn voorname status.

Zijn vader Sjuck werd watergeus en streed in 1568 mee bij Heiligerlee, de plaats waar de 80-jarige oorlog officieel begon.
Sjuck komen we in 1574 nog tegen bij de inname van Stavoren en een jaar later in Bolsward.
In 1580 werd hij benoemd tot grietman van Dantumadeel, welke functie hij 2 jaar lang uitoefende.
De broer van Sjuck, Hessel van Eminga, werd waarschijnlijk de nieuwe bewoner van Eminga State te Goutum.

 Eminga State te Goutum, ook wel 'drinkuitsma' genoemd.
Getekend door Carel Frederik Bendorp
Tot slot is er nog een leuke anekdote over de bijnaam van Eminga State, Drinkuitsma, te vermelden.
Het dorpswapen van Goutum bestaat uit drie schenkkannen.
Volgens de overlevering, wisten de 15e eeuwse broers Wiarda wel van 'innemen' en noemden zij hun states Burmania, Wiarda, Eminga respectievelijk Putsma, Schenkinsma en Drinkuitsma. Deze namen werden zelfs op kaarten vermeld, zie de afbeelding hierboven bijvoorbeeld.

 dorpswapen Goutum
(bron: https://www.heraldry-wiki.com)

Militaire carrière
Op 13 maart 1601 wordt Ids benoemd als kapitein in het Friese Nassause Regiment.
Hij mocht gelijk vol aan de bak, want hetzelfde jaar komen we hem tegen als kapitein die aan de veldtocht naar Brabant meedeed, onder aanvoerder Caspar van Ewsum, die zes vaandels leidde.
Diezelfde zomer was hij ook aanwezig bij het beleg van Rijnberk.
In 1606 ligt Ids vermoedelijk in garnizoen in de vestingstad Coevorden, wat we weten omdat zijn vrouw Womck er dat jaar kwam te overlijden.
Van 1627-1631 schrijft hij brieven aan de Friese stadhouder Ernst Casimir vanuit de vestingstad Delfzijl.
Aangezien ook Schelte van Aysma als commandeur brieven schreef is Ids zeer waarschijnlijk commandeur geweest van Delfzijl gedurende deze periode.
In 1630 werd er een lijst opgesteld om een veldtocht naar Lingen te organiseren, waarbij vermeld wordt dat Ids met zijn compagnie dan nog in Delfzijl is.

 Plattegrond van Delfzijl uit 1649, uit de atlas gemaakt door Joan Blaeu

In 1631 wordt er door de Friese Staten een tweede Fries Nassaus Regiment opgericht, waarvan Ids van Eminga volgens Staten resolutie van 15 juli 1631 als eerste kolonel wordt benoemd.
Pas op 30 juni 1633 wordt dit door de Raad van State goedgekeurd, maar dan is onze Ids dus al zo'n 2 jaar kolonel.

Dat de Friese Staten hierin zelf de besluiten namen, blijkt wel uit de enige afbeelding van Ids van Eminga die we kennen.
Hij staat afgebeeld op de imposante lijkstatie van de in januari 1633 te Leeuwarden bijgezette Friese stadhouder Ernst Casimir van Nassau.
Overigens lopen er nog twee familieleden mee in dezelfde stoet: achterneef Syds van Eminga (ong. 1600->1638) en neef Frans van Eminga (ong. 1574-1653).
 'De Heere Idzaert van Eminga Collonel'.
Lijkstatie Ernst Casimir 1633.

Ids verbleef vermoedelijk veel in de vestingstad Delfzijl, want op 14 februari 1635 komt hij daar te overlijden. Zijn functie van kolonel van het 2e regiment werd door Jacques van Oenema ingevuld. De bekende 'kroniekschrijver' kapitein Poppe van Burmania volgde hem op als kapitein van zijn compagnie.

Familiewapen
Familiewapen Van Eminga
uit: Stamboek van den Frieschen Adel.

Overige
In 1589 schreef Ids een bijdrage in het Album Amicorum van Hiskia van Harinxma thoe Slooten.
Zijn latijnse tekst was als volgt:
Omnia si perdas , famam seryave memento
Qua semel amîssa , postea nullus eris
Vîctî quandoque resurgunt. 

 Familieleden in het leger
  • vader Sjuck van Eminga was watergeus en kapitein
  • zijn broer Tjaert van Eminga (ong. 1580-1619) was kapitein
Vaandel
Vaandel in gebruik ca. 1598-1603

Compagnie nr. 12
* Ids van Eminga (*ong. 1580-U1635)
* Kapitein van 1601-1635
* Voorganger: -
* Opvolger: Poppo van Burmania
* Hoogste militaire functie: kolonel
* Woonplaats: ?
 

 Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.
Tot nu verschenen in deze serie:

Gepost door op Geen opmerkingen:
Labels: , , , , , , , , , , ,
Abonneren op: Posts (Atom)

Zoeken in deze blog