Blog van André: kampen

Friese kapiteins (47) : Quirijn de Blau

In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden.
Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

Achtergrond
De familie De Blau is afkomstig uit Kampen en bestond toen voornamelijk uit (groot)schippers.
Quirijn de Blau werd in 1555 geboren in Kampen, als zoon van Jan Alberts de Blau en een onbekende vrouw.
Deze Jan komen we tussen 1568 en 1577 tegen als hij door de Sont vaart en daar tot aan de Deense koning moet betalen.
Alle drie zonen uit het huwelijk van Jan worden weer schipper.
In 1577 en 1578 komen we Quirijn nog tegen als schipper als hij door de Sont vaart.
Ergens hierna maakt hij een 'carrièreswitch' en gaat voor een officiersfunctie in het Staatse leger, zie verderop.
In 1583 trouwt hij (1) Johanna Geerts, dochter van Geert Reijnen en Alydt N.N.
Later trouwt hij (2) met Margaretha ter Berchorst, dochter van Herman ter Berchorst en Dorothea Henzen.
Omstreeks 1598 trouwt Quirijn (3) met Anna van Hardenberg, dochter van Evert van Hardenberg en Swaantje Lubbers.
Deze Anna was in 1564 geboren en overleed op 13 april 1631 te Coevorden en werd aldaar in de kerk begraven.
Op 4 april 1633 komt er in Coevorden een einde aan Quirijn zijn leven, waarna hij ook in de kerk van Coevorden wordt begraven.
Uit zijn drie huwelijken zijn vier kinderen bekend.
Hiervan is vermeldenswaard dat dochter Janneke de Blau op 17 juli 1614 in Coevorden trouwde met Regnerus Bogerman.
Deze was een jongere broer van de bekende predikant Johannes Bogerman, de voorzitter van de Synode van Dordrecht.
Uit Quirijn zijn huwelijk met Anna werd omstreeks 1600 een Willem de Blau geboren, die wachtmeester was. Hij hield in 1623 te Rolde predikant Henricus Slatius aan, welke een samenzweerder was tegen het leven van prins Maurits. Waarschijnlijk als dank daarvoor werd hij hetzelfde jaar nog benoemd tot majoor in Coevorden.

De familie De Blau is nog lang verbonden geweest aan Leeuwarden en leden ervan bekleedden belangrijke functies zoals advocaat en burgemeester.
Achterkleinzoon Laurentius de Blau (1649-1674) trad in de voetsporen van zijn voorvader en was in 1674 luitenant in het Staatse leger.
Om de stad Grave, die in het rampjaar 1672 door het Franse leger werd veroverd, terug te krijgen werd de stad belegerd door Carl van Rabenhaupt.
Tijdens dit beleg sneuvelde deze Laurentius en van zijn jonge vrouw werd gezegd dat zij eigenhandig het lijk van haar man uit de loopgraven haalde.
Hierna werd ook hij begraven in de familiegrafkelder in de Galileerkerk te Leeuwarden.
Daar werd volgens de militaire traditie zijn helm en degen op een rouwbord bevestigd.

Militaire carrière
Het nog relatief jonge Staatse leger kon wel goede officieren gebruiken en op 21 september 1591 wordt Quirijn, of Krijn, benoemd als kapitein in het Friese Nassause Regiment.
Op 13 juni 1592 begon het beleg van Steenwijk, wat vooral voor Friesland strategisch zeer belangrijk was om te veroveren.
Quirijn was hierbij als kapitein aanwezig en raakte zelfs door een 'steenworp' gewond.
In 1600 is hij ook aanwezig bij de bekende Slag bij Nieuwpoort.
Op 26 maart 1600 belegerde prins Maurits het Fort St. Andries bij Heerewaarden, waarbij de luitenant van Krijn de Blau gewond raakt.
In 1601 deed hij mee aan de veldtocht naar Brabant, waarbij hij een tweede groep van zes vaandels leidde.
Later dat jaar is hij aanwezig bij het beruchte Beleg van Oostende.
In 1602 wordt hij benoemd tot Gouverneur van de vestingstad Coevorden, wat hij tot zijn overlijden in 1633 zal blijven uitoefenen.
In het Koninklijk Archief zijn brieven van hem bewaard gebleven uit de periode 1626-1632, welke hij schreef aan de Friese stadhouder Ernst Casimir.

Gekleurde kaart van Coevorden
In 1615 uitgegeven door Jan Jansz. Orlers

Recente foto van Kasteel Coevorden met het witte Gouverneurshuis waar Quirijn de Blau waarschijnlijk heeft gewoond.

Ondernemer
Het lijkt erop dat Krijn, naast zijn functie als commandeur, ook ondernemer was in Coevorden.
In het Stadhouderlijk Archief, betreffende Drenthe, zijn stukken waaruit blijkt dat Krijn de Blau een steenbakkerij, of tichelwerk, liet inrichten bij de Koepoort te Coevorden.

Ruzie
In 1616 was er in de vestingstad Coevorden een heftige ruzie tussen Quirijn en de 'commies' (of: ammunitiemeester) Petrus Bolardus.
Quirijn was Gouverneur of Commandeur over de stad en had dus nogal wat macht.
Nadat Petrus Blau begin mei in een kwaad daglicht had gesteld, laat de Commandeur hem oppakken.
Bolardus schrijft brieven aan de Raad van State en Gedeputeerde Staten van Friesland om de zaak te beslechten, maar Blau wenst dat dit door vijf rechtsgeleerden en vijf hopmannen (waaronder overste Juw van Eysinga) wordt gedaan. Quirijn wint de zaak en Bolardus wordt veroordeeld.
Op 4 juli 1617 vraagt Groningen of Jacobus Adriani de nieuwe commis/ammunitiemeester mag worden, waardoor we weten dat hij dan inmiddels uit de functie is gezet.

Familiewapen

Familiewapen De Blau
(CBG familiewapens)

Wapen: in blauw een ossenkop, vergezeld rechtsonder van een schuine en linksonder van een schuinlinkse eikel met de steel omlaag, alles goud.
Helm: halfaanziend met helmkroon.
Helmteken: een zilver geharnaste arm, houdend in de hand een zilveren kromzwaard met gouden gevest.
Dekkleden: goud, gevierd van blauw.

Grafzerk
In de kerk te Coevorden ligt (of lag) de grafzerk van Quirijn de Blau.
Of deze echter nog te aanwezig is, is mij nog niet bekend.
De tekst erop is als volgt nog te lezen:
19...................is in de /............e. man /[Quirijn] DeBlaauw 26 / .... [c] omman / [deur van] Coverde /............is in de Heern/ ..........der Goentrick /............Huijsvrouwe /............Blaevw Hopman /..........Coevorden

uit: Genealogische en heraldische Gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Drenthe.
1937, pagina 35, bij Coevorden.

Familieleden in het leger

zijn zoon Willem de Blau (ong. 1600-1630?) was majoor te Coevorden

Vaandel

Vaandel van Quirijn de Blau, ca. 1600

Compagnie nr. 9
* Geb. 1555 -U1633
* Kapitein van 1591-1631

* Voorganger: n.v.t.
* Opvolger: Georg Frederick thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Coevorden

Bronnen / meer informatie
http://www.mpaginae.nl/Nauta/kapiteins.htmhttps://nl.wikipedia.org/wiki/Sont
https://cbgfamiliewapens.nl/
https://geschiedeniscoevorden.nl/
https://www.grofkeramiek.nl/grofkeramiek/show/dre-030
https://nl.wikipedia.org/wiki/Fort_Sint-Andries_(Heerewaarden)

Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.

Friese Nassause Regiment

Kapitein

Friese Nassause Regiment

Luitenant

Rienck van Sytzama

Groninger Nassause RegimentKapitein

Hoogduitse Nassause Regiment

Kapitein

Nicolaas van Boringer

Friese kapiteins (20) : Tiete van Galama

In deze nieuwe serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden. Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie soms veel bekend is, maar soms ook praktisch niets.

Achtergrond
De familie Galama is een (zeer) oude Friese adellijke familie.
Reeds in de 9e eeuw waren er Galama's in Friesland, maar hun feitelijke en bewezen stamreeks begint omstreeks 1400.
Tiete van Galama werd omstreeks 1600 geboren als zoon van Gale van Galama en Cnier van Hettinga.
Van 'vader' Gale weten we helaas niet zoveel, maar wel dat hij op Hoxwier State te Mantgum woonde.
Deze state kwam door het huwelijk van zijn overgrootvader Gale van Galama met Foeck van Hoxwier in het Galama bezit.

Hoxwier State te Mantgum, tekening uit 1722 door Jacobus Stellingwerf.

grafzerk in de kerk te Mantgum, van Seerp van Galama (1528-1581).
Hij was watergeus en de grootvader van Tiete van Galama

Tiete huwde op 19 januari 1626 te Kampen met Bernadina (of: Berendina) van Ingen, dochter van de Kamper burgemeester Jurjen van Ingen en Elisabeth Buter.
Uit dit huwelijk werden zeven kinderen geboren: Cunera (1627), Jurjen (1629), Gale (1631), Gale (1633), Antonius (1636), Julius (1639) en Elizabeth (1640).
In de Broederkerk te Kampen zijn volgens de 'groefgelden' twee kinderen van kapitein Tiete van Galama begraven, in 1626 en 1632.
Op 31 januari 1669 overleed Tiete en werd hij volgens een bron in de kerk te Koudum begraven, bij de preekstoel.
Zijn grafsteen is helaas niet bewaard gebleven.
Zijn vrouw was al veel eerder overleden, namelijk op 21 oktober 1641 te Elburg en werd daar in de kerk begraven.
Dat Tiete niet alleen met militaire zaken bezig was, bewijst een dossier in het archief van Zwolle (HCO), waarbij hij in 1642 procedeert tegen ene Jacob Sperwer die in 1637 de havezate het Hogehuis te IJsselmuiden verkocht had.
Het schijnt tenslotte dat in de vroegere Ylostins te IJlst met wapens beschilderde ramen zijn geweest, waarschijnlijk dan die van het echtpaar Tiete en Bernardina.
Als dit juist is, dan zal dit wellicht het werk van zijn zoon Julius van Galama zijn geweest die in 1670 in IJlst huwde.

Militaire carrière
Tiete werd op 14 januari 1631 benoemd tot kapitein, als opvolger van Jacob Holtsappel, die ook wel 'Melander' werd genoemd.
Deze Jacob Melander, was graaf van Holtzappel en woonde later te Obergum op de borg 'Den Blauwborg'.
Of Tiete onder deze Jacob diende als officier, is helaas niet bekend.
Tiete zal een woning in Kampen hebben gehad, waar hij vanaf zijn huwelijk met zijn gezin woonde .
In 1627-1640 worden daar namelijk vijf van hun zeven kinderen geboren.
In 1633 zat hij met zijn compagnie in Maastricht, de stad die het jaar ervoor door het Staatse leger succesvol op de Spaansen was veroverd.
Hier werd in dat jaar zijn zoon Gale geboren.
In 1639 werd, wat minder ver van huis, in Deventer zijn zoon Julius geboren.
Helaas is niet bekend of Tiete van Galama tot aan zijn dood toe officier is gebleven.

Familiewapen

familiewapen Van Galama
(stamboek van den Frieschen Adel)

Familieleden in het leger

grootvader Seerp van Galama (1528-1581) was watergeus
zijn tante Teth van Galama, huwde kapitein Ernst van Mellinga (ong. 1560-1624)
zijn broer Seerp van Galama (ong. 1590-1625) was luitenant
zijn zus Hylck, huwde kapitein Reynolt van Inthiema (ong. 1590->1639)
zijn zoon Jurjen van Galama (1629-1658) was cornet en huwde met Armgart van Inthiema, dochter van kapitein Willem van Inthiema.
zijn zoon Gale van Galama (1633-1687) was kapitein en huwde met Helena de Sanderen Zur Burgh, dochter van kapitein Maximiliaan de Sanderen.
zijn zoon Julius van Galama (1639-1677) was kapitein en huwde met Sibilla Ayckema, dochter van kapitein Albert Ayckema.
zijn kleinzoon Gillis van Galama was kapitein

Vaandel

niet bekend

Compagnie nr. ?
* Tiete van Galama (*ong. 1600-U1669)
* Kapitein van 1631-<1669
* Voorganger: Jacob Melander, graaf van Holtzappfel
* Opvolger: ?
* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Kampen