donderdag 14 mei 2020

Friese kapiteins (57) : Simon Jongestall

Friese kapiteins (57) : Simon Jongestall


In deze serie worden de Friese kapiteins behandeld, die in de 16e en 17e eeuw in het 'Friesche Nassause Regiment' dienden.
Het is een lange rij van vooral adellijke officiers, van wie meestal nog niet eerder een minibiografie is verschenen.

 


Achtergrond
De familie Jongestall is een invloedrijke Friese, maar niet adellijke, familie, afkomstig uit Staveren.
Zo was de oudst bekende voorvader Pieter Joostes Jongestall in 1588 grietman van Hemelumer Oldephaert en Noordwolde.

Zijn zoon heette Wijbrant Pieters Jongestall (1589->1626) en waarschijnlijk is hij afgebeeld op het schilderij dat hangt in het Poptaslot te Marssum.
Wijbrant huwde ongeveer in 1610 met Sipkjen Symens Backer
Uit dit huwelijk zijn drie kinderen bekend: Allart Pieter, Jeltje en Simon Jongestall.

Allart Pieter werd geboren als Pieter, maar werd door zijn oom Jelle Jongestall in 1635 als zoon aangenomen.
Daarbij werd zijn naam veranderd in Allart Pieter, net zoals de op jonge leeftijd overleden zoon van Jelle.
Allart erfde Ondersma State te Hallum van zijn oom Joost Pieters Jongestall (ong. 1590?->1647), koopvaardijschipper te Staveren.
Omstreeks 1640 liet hij de oude state afbreken en bouwde een bovengemiddelde state op dezelfde plaats, welke nu Jongestall State werd genoemd.
Op een tekening uit 1722 van Jacobus Stellingwerf, heeft het de naam 'Huis van Berouw', vermoedelijk vanwege het enorme bedrag wat eraan werd gespendeerd.
Allart was jurist en raadsheer van 1636-1676 aan het Hof van Friesland, waarvan hij vanaf 1656 zelf President werd.
Daarnaast was hij in 1644 en 1651 buitengewoon afgevaardigde naar de Staten Generaal  en in juni 1653 was hij aanwezig bij de onderhandelingen over de vrede met Engeland.

Simon Jongestall woonde zelf dus vermoedelijk in Leeuwarden, maar zal regelmatig bij zijn belangrijke broer in Hallum zijn geweest.
Hij is waarschijnlijk niet gehuwd geweest en van zijn persoonlijke leven is dan ook verder niet veel bekend.
Ergens na 1651 is hij overleden, waar en wanneer is dus niet bekend.
Zelf een portret of grafsteen is voorzover bekend van Simon niet overgeleverd.




Het Huis van Berouw van den hr. Jongestal onder Hallum in Ferwerderadeel in Oostergo
Tekening door J. Stellingwerf, ong. 1722 in Collectie Fries Museum


Schilderij van een Jongestall
In het Poptaslot te Marssum hangt een prachtig schilderij waarvan bekend is dat het een Jongestall moet zijn, maar niet welke.
In de rechterbovenhoek van het schilderij zijn inderdaad twee wapens te zien, waarvan het linkerwapen die van Jongestall is.
Het rechterwapen is tot nu nog niet geïdentificeerd.
Het portret is gemaakt in 1626, toen de afgebeelde persoon 'Aetatis Sua 38' was, dus op de leeftijd van 38 jaar.
Van Wijbrant van Jongestall is het geboortejaar 1589 bekend, waardoor hij het meest in aanmerking komt.
Het rechterwapen met de liggende wassenaar en klaver, zal dan van zijn moeder Hylck Jelles zijn.

Verder is er een goede kans dat nu bekend is hoe dit schilderij in het Poptaslot terecht is gekomen.
Sara Margriet van Jongestall, een rechtstreekse nazaat, was in 1766 gehuwd met Jacobus Moorman Bouwmeester.
Jacobus was in 1788 voogd van het Poptaslot, maar woonde zelf op Unia State te Marssum.
Door het huwelijk van zijn zus Anna Maria Catharina Bouwmeester met Frederik J.Chr. van Poppenhuizen, kwam de state is het bezit van die familie.
De laatste bewoner van Unia State was Johan de Kempenaar van Poppenhuizen (1796-1866), waarna het slot in 1869 werd afgebroken.
Het lijkt er dus sterk op dat het schilderij van Wijbrant van Jongestall al die eeuwen in familiebezit is gebleven
en dat het na de afbraak van Unia State op het nabije Poptaslot terecht is gekomen.



Portret van vermoedelijk Wijbrant van Jongestall (1589->1626),
welke hangt in het Poptaslot te Marssum.

(foto: Poptaslot Marssum)


 


De alliantiewapens op het schilderij van (Wijbrant van) Jongestall.

(foto: Poptaslot Marssum)



Militaire carrière
In 1643 was Simon Jongestall vaandrig in de compagnie van kolonel Jacques Oenema.
Hierna zal hij nog luitenant zijn geworden, maar daarvan is de benoeming niet bekend.

In 1644 was hij met de Hollandse stadhouder prins Willem II nabij Zelzat, in Oost-Vlaanderen.
Onder leiding van de Heer van Brederode werd een aanval op het fort Sint-Steven gedaan die door de vijand werd afgeslagen.
Bij deze aanval vielen 50 doden en 100 gewonden, waaronder (Ricquin) Frens en (Simon) Jongstal', aldus dagboekschrijver Willem Frederik van Nassau-Dietz.

In 1645 was hij op audiëntie bij de Friese stadhouder Willem Frederik in het in het Stadhouderlijk Hof te Leeuwarden.
Simon kreeg daar te horen dat zijn broer Allart een proces tegen hem wilde beginnen 'om des oudens heeren Jongstall goederen'.

Op 11 januari 1646 noteert Willem Frederik in zijn dagboek: 'Jongstal was quaet, dat se hem die compagnie niet gegeven hadden'.

Op 17 januari 1646 werd hij kapitein, toen hij Doecke van Hemmema opvolgde die Gardekapitein van de stadhouder werd.
Op dezelfde dag werd Schelto Rispens zijn nieuwe vaandrig, welke later burgemeester van IJlst werd.

Op 9 april 1646 is Simon Jongestall wederom bij de stadhouder te Leeuwarden geweest, mogelijk om hem te bedanken voor zijn kapiteinsfunctie.

Op 13 februari 1647 werd Joannis Schram zijn nieuwe luitenant, als opvolger van Michael Amama.
Op 26 april 1649 werd Joannis Potter zijn nieuwe vaandrig, die H. Scheffer opvolgde in die functie.
Op 25 oktober 1651 werd Jan Amama zijn nieuwe luitenant, die Ruurd van Glins opvolgde in die functie.

Op 25 oktober 1651 werd hij opgevolgd door kapitein L. Plessis de Perinne, maar schijnbaar werd er ergens een 'fout gemaakt',
want al op 30 oktober 1651 wordt er opnieuw een opvolger genoemd, nu kapitein Ruurd van Glins die hiervoor dus zijn luitenant was.

Familiewapen

Familiewapen Jongestall
Bron: CBG Familiewapens


Familieleden in het leger

  • Willem van Jongestall (1655-1691) was kapitein.
    Hij was een zoon van de bekende jurist Allart Pieter van Jongestall (1612-1676), welke weer een broer van Simon was.
  • Pieter van Jongestall (1676-<1708) was kapitein
    Hij was een zoon van Jelle Wybrandus van Jongestall, welke weer een broer van Willem was.
  • Duco Sabinus van Jongestall (ong. 1680?-?) was cornet (vaandrig bij de cavallerie)
    Hij was een broer van bovengenoemde Pieter.
  • Ernst Willem van Jongestall (ong. 1685?-?) was vaandrig
    Hij was ook een broer van bovengenoemde Pieter.

Vaandel
niet bekend.


 

Compagnie nr.
* Simon Jongestall (geb.ong.1615-
U>1651)
* Kapitein van 1646-1651

* Voorganger: Doecke van Hemmema
* Opvolger: Ruurd van Glins

* Hoogste militaire functie: kapitein
* Woonplaats: Leeuwarden?

 

Bronnen / meer informatie
http://www.mpaginae.nl/Nauta/kapiteins.htm|
https://www.fryske-akademy.nl/fileadmin/inhoud/beelden/homepage/Kennis/Gen_Jierboek/GJ_2011.pdf
http://www.stinseninfriesland.nl/JongestalStateHallum.htm
https://nl.wikipedia.org/wiki/Fort_Sint-Steven

Noten

nvt

 



Samen met Jeroen Punt (NMM) proberen we de lijsten van Friese compagnies zoveel mogelijk te reconstrueren.


Friese Nassause Regiment

Kapitein
  1. Jacob van Roussel
  2. Adriaen Slijp
  3. Bonifacius van Scheltema
  4. Ludolf Potter
  5. Frans van Roussel
  6. Abbe van Bootsma
  7. Jan Sageman
  8. Juw van Eysinga
  9. Frans Harinxma van Donia
  10. Lolle van Ockinga
  11. Taecke van Hettinga
  12. Frans van Cammingha
  13. Wigle van Hania
  14. Arent van Arentsma
  15. Wopcke van Herema
  16. Willem van Inthiema
  17. Ids van Eminga
  18. Seerp van Dijxtra
  19. Sybren van Walta
  20. Tiete van Galama
  21. Jacques van Oenema
  22. Sybe van Aylva
  23. Jan van Burmania
  24. Juw van Harinxma
  25. Jarich van Hottinga
  26. Epe van Heemstra
  27. Damas van Loo
  28. Douwe van Andringa
  29. Rienck van Dekema
  30. Ruurd van Feytsma
  31. Binnert van Heringa
  32. Wybren van Roorda
  33. Johan van Bonga
  34. Idzart van Grovestins
  35. Frans Aebinga van Humalda
  36. Hans van Oostheim
  37. Jan van Idsaerda
  38. Gosewijn van Wiedenfelt
  39. Tjalling van Sixma
  40. Georg Frederick thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg
  41. Doecke van Hemmema
  42. Philip van Boshuizen
  43. Harmen van Wonsdorp
  44. Willem van Haren
  45. Douwe van Glins
  46. Hessel van Aysma
  47. Quirijn de Blau
  48. Jacob van Ruffelaer
  49. Peter van Sedlnitsky
  50. Tjaard Wederspan
  51. Jacques van Challansi
  52. Doecke van Rinia
  53. Doecke van Martena
  54. Tjaard Tjebbes Hobbema
  55. Jan Gerckes Hoptilla
  56. Michiel Hagen
  57. Simon Jongestall

Friese Nassause Regiment
Luitenant
  1. Rienck van Sytzama
Groninger Nassause RegimentKapitein
  1. Boiocko van der Wenghe
Hoogduitse Nassause Regiment
Kapitein



Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Ontvangen per e-mail

Zoeken in deze blog