Memoriesteen toren 1817 (II)

Reeds in aflevering 32, van december 2002, werd er een historie gewijd aan de memoriesteen in de toren van Schettens.
Destijds, dus bijna 15 jaar terug alweer, was het mijn eerste kennismaking met deze steen.
Hij zat ingemetseld boven een eigenaardig 'venster' in dezelfde toren en diende als een soort deksteen.
Omdat de steen helemaal tegen het plafond zat in de uurwerkkamer, was er verder ook bijna niemand die de steen ooit zag.

Nu de kerk dan eindelijk gerestaureerd wordt, ontstond het idee om deze steen een waardiger plek te geven.

Het vergde echter eerst wat breek- en sloopwerk van bouwbedrijf Van der Vegt uit Weidum. Maar uiteindelijk werd de steen gelicht, zodat de complete tekst ontcijferd kon worden. Doordat er nog cementresten op de steen zit, was dat best nog wel lastig.
Verder is de steen van het zachte materiaal zandsteen gemaakt, waardoor hij enigszins beschadigd is geraakt in de loop van de tijd.

De complete tekst is als volgt:

1817 DEN 13 MEI HEEFT SJOERD
BAUKES DE WITTE DEN EER
STE STEEN AAN DEZE TO
REN GELEGD. ALS KERKVOOG
DEN WAREN B.S. DE WITTE ASSESSOR
DER GRIETENIJE WONSERADEEL
EN S.S. BAARDA 

Toen de steen nog in de toren zat kon ik zo'n 60% van de steen lezen met behulp van een zaklamp. Grootste verschil met de tekst van toen is dat Bauke Sjoerds de Witte zijn functie erbij staat vermeld. Bauke was dus 'assessor der grietenije Wonseradeel'.  Voor de Franse tijd (1795-1813) bestond het gemeentebestuur eeuwenlang uit de grietman en bijzitters. Deze bijzitters werden vanaf de Franse overheersing 'assessors' genoemd en sinds de invoering van de nieuwe Gemeentewet van 1851 werden dit wethouders.

Sjoerd was dus nogal trots op zijn 'nevenfunctie' in onze gemeente en liet deze dan ook voluit inbeitelen.
 

Het is de bedoeling om deze steen straks weer in de toren aan te brengen, maar dan op de begane grond, zodat iedereen de steen kan bewonderen.

Uniek urinoir te Schettens

Urinoir te Schettens

De Hervormde kerk te Schettens heeft een bijzonderheid tegen de buitenmuur. Aan de noordkant van de toren zit namelijk een gietijzeren urinoir bevestigd, achter een houten 'schaamschot'.

Schaamschot te Schettens

Eigenlijk moet ik zeggen  'zat', omdat het exemplaar tijdens de laatste restauratie (2015) van de muur gehaald is om opgeknapt te worden.  Helaas bleek toen al gauw dat het exemplaar verroest was en eigenlijk onherstelbaar was.

Vermoedelijk dateert het exemplaar van na de kerkbouw van 1866.


In de kerk zelf heeft nimmer een toilet gezeten, dus alleen de mannen konden voor of na de kerkdienst hun blaas legen op deze plek. Waarschijnlijk hebben meerdere kerken zo'n buitentoilet gehad, maar de meesten zijn inmiddels verwijderd. Dat maakt(e) dit urinoir van Schettens best wel uniek.

Op dit moment heb ik alleen te Britsum een dergelijk exemplaar bij een kerk kunnen ontdekken, zie foto hieronder.

Daarnaast zijn er soortgelijke toiletten bij de kazematten te Kornwerderzand aangetroffen.

Wie nog meer zulke kerk-toiletten heeft gezien of een vervangend exemplaar weet te vinden voor de kerk te Schettens mag zich bij ondergetekende melden..