Gerben Jelles Nauta, maker panelen preekstoel te Longerhouw

Wat is er veel over gezegd en gesproken: de preekstoel van Longerhouw. Het is één van de mooiste preekstoelen van Friesland, vooral door het sublieme houtsnijwerk.
Op de vijf panelen staan immers taferelen uit het nieuwe testament, gemaakt met een uiterste precisie.

Eén ding bleef echter al die tijd onbekend: wie maakte deze kunstwerken?

In 1877 schreef de Bolswarder predikant Marinus Ernestus van der Meulen in zijn 'Gids voor reizenden' over dit kunstwerk:

'De overlevering zegt, dat een eenvoudige arbeider de vijf panelen heeft gesneden, welke deze stoel waarlijk tot een sieraad strekken, maar in elk geval is de naam des kunstenaars onbekend'.

Een jaar voor het overlijden in 2016 van de grote kerkenkenner Sytse ten Hoeve uit Nijland, schreef hij een artikel over deze door hem bewonderde kansel. Doordat wij regelmatig contact hadden stuurde hij mij het artikel met de vraag om wat foto's van de preekstoel te maken. Zelf was hij door zijn verslechterde gezondheid, toen al niet meer in staat dit te doen. Helaas ging het later bergafwaarts met Sytse en bleef het artikel dus vergeten en ongepubliceerd. Gelukkig bleek het de Stichting Alde  Fryske Tsjerken onlangs bereid het artikel in het juni nummer te plaatsen in hun gelijknamig blad.

In dit artikel beschrijft Ten Hoeve de decoraties op andere werken van Gerben Jelles Nauta, op de preekstoelen van Lemmer en Oudega (SWF).
Vooral die van Lemmer is door zijn uitbundigheid het best te vergelijken met die van Longerhouw. Omdat de kansel van Lemmer gesigneerd is door Gerben, weten we dus de maker ervan. Door de stijlvergelijking met Longerhouw heeft Sytse de preekstoel ook dezelfde houtsnijwerker toegeschreven. Hierdoor is nu eindelijk bekend geworden, dat Gerben Jelles Nauta de panelen van de preekstoel van Longerhouw heeft gemaakt!

Gerben Jelles Nauta (1694-1757) werd geboren in Woudsend. Hij huwde in Sneek in 1743 met Trijntje Clases Oldendorp en kort daarna levert hij het bordes van het stadhuis aldaar.  In 1749 staat hij in het quotisatiekohier van Sneek vermeld als steenhouwer.
In 1752 leverde hij het wapenstuk op het paneel aan de voorkant van de preekstoel, voor de Hervormde kerk van Oudega (SWF).

Detail preekstoel Longerhouw

Detail preekstoel Lemmer

zie ook: http://www.andrebuwalda.nl/herv_kerk_longerhouw_preekstoel.htm 

Sedlnitzky uit Tsjechië

Op 11 december 1653 trouwden in de Hervormde kerk van Schettens Lolck Scheltes van Aysma en Georg Sigismund de Zedlitz.
Uiteraard is Lolck een dochter van onze 'held' Schelte van Aysma. Zij trouwde rijkelijk op late leeftijd, want ze was toen al 36 jaar oud.
Van George wisten we dat hij kapitein was, maar verder feitelijk niets. Tijdens de zoektocht naar zijn achtergrond, is er inmiddels toch al wat meer naar boven gekomen over zijn achtergrond.

Allereerst komt de familie De Zedlitz uit Tsjechië, waar in de regio Moravië het dorp Sedlnice ligt. Daar ligt dus de oorsprong, waarna deze familie zich letterlijk genoemd heeft. Omdat ze in Tsjechië een Slavische taal gebruiken, konden de Nederlanders deze naam niet goed lezen en spreken. Vandaar dat er heel veel varianten in omloop kwamen, zoals De Zedliz, Seyditz, Sidnisky, Sednisck, Sidlenisky, etc.

Het betreft hier een oude adellijke familie met veel bezittingen en kastelen in Tsjechië.

Op internet trof ik onlangs een genealogie aan van deze familie, echter met voor ons onbekende voornamen in deze familie. Het blijken echter de oorspronkelijke Slavische varianten te zijn. Zo wordt met George eigenlijk Jirik bedoeld. En met zijn tweede naam zal de patroniem van zijn vader bedoeld zijn: Zikmund.

Deze combinatie komt slechts één keer voor in deze genealogie.
Zikmund Sedlnitzky zu Choltitz huwde Sara Rubigalova zu Karlsdorfu in 1588. Zikmund wordt ook wel 'mladsi' genoemd, dit betekent de jongere. Er was dus nog een lid van deze familie met dezelfde naam, die dan 'starsi' genoemd werd, de oudere. Zij kregen vier kinderen, waaronder dus een Jirik Albrecht. Deze tweede naam Albrecht laten we gemakshalve eerst maar buiten beschouwing.

In het trouwboek van Schettens, waarvan via internet een slecht leesbare kopie aanwezig is, staat volgens de vertaling van Tresoar bovenaan onderstreept: Jan Jarich Sigmont Zedliz. Nu is Jarich weer de Friese variant van George, maar Jan is dan weer lastiger te plaatsen. Hierdoor is er dus nog geen 100% zekerheid omtrent deze voorgestelde afkomst van onze Tsjechische  officier.
Jarich is overigens kapitein over een compagnie Hoogduitse soldaten, die ook in het Friese Nassausche leger vochten, evenals Schelte van Aysma.

boven: gedeelte van de vermelding in het trouwboek van Schettens uit 1653.

Opvallend is verder dat zij tegelijk trouwden met haar broer Hotze van Aysma en Anna van Broersma, die meteen na hun in dit trouwboek vermeld staan!

Tenslotte was er nog iemand van dit geslacht actief in het Staatse leger. Peter (of: Pieter) van Sedlnitzky was al in 1577 luitenant-kolonel onder de Graaf van Rennenberg. In 1600 was hij sergeant-majoor-generaal van het veldleger bij de beroemde Slag bij Nieuwpoort. In deze jaren zal hij ongetwijfeld Schelte van Aysma hebben gekend, die waarschijnlijk ook aan de beroemde veldtochten heeft deelgenomen, begin 17e eeuw.
Deze Peter, of Petr op zijn Tsjechisch, was baron van Choltitz en Füllstein.
Het dorp Choltice ligt oostelijk in de Tsjechische regio Bohemen en dit kasteel is nog steeds te bezichtigen.

Van Füllstein, oftwel Fulstejn, resteert nog slechts een ruïne, in de oostelijke regio van Tsjechië, Moravie genaamd.

Vermoedelijke familierelatie tussen Peter en Georg Sedlnitzky

17e eeuwse Commandeurs van de Noordelijke schansen

Bij de zoektocht naar meer informatie over 'onze' Schettenser kolonel Schelte van Aysma (1578-1637), kom ik ook regelmatig familie en tijdsgenoten tegen.
Zo moesten deze officieren natuurlijk regelmatig op veldtocht in de 80-jarige oorlog, maar daarnaast zaten ze ook vaak een aantal jaren in een schans of in garnizoen.

De Friese stadhouders waren verantwoordelijk voor de defensie van het Noorden en daarbij hoorden ook een aantal schansen. De bewaking van de grens met Duitsland was hierbij van levensbelang, omdat de Spanjaarden hier bijna vrij toegang tot hadden. In dit grensgebied, wat feitelijk van de Oostfriese Graaf was, werd de Langackerschans opgericht in 1628. Dit was noodzakelijk omdat de oudere Bellingwolderschans vrij kwam te liggen, doordat de Dollard in die tijd verzandde.

Ook fort Lieroord (of: Leeroord) lag in Oostfriesland, maar viel dus onder het gezag van de Friese stadhouder.

De belangrijkste vier schansen waren:

1. de Langackerschans (of: Nieuweschans)
2. Fort Lieroord
3. Fort Bourtange
4. de Bellingwolderschans (of: Oudeschans).

Verder waren er nog een aantal kleinere schansen en versterkte steden, zie 'overige schansen'.

Er was een overeenkomst gesloten tussen de provincies Friesland en Groningen, waarbij de commandeurs meestal werden afgewisseld. Een Friese commandeur werd daarbij dus opgevolgd door een kapitein uit Groningen.

Meestal waren dit kapiteins met enige jaren ervaring, waarbij ze nu konden laten zien of ze ook klaar waren voor de volgende stap in hun carrière, luitenant-kolonel of kolonel.

Helaas zijn er geen lijsten van deze Commandeurs van deze schansen beschikbaar, vandaar dat ik begonnen ben met het aanleggen van deze naamlijsten op basis van toevallige vondsten.

Veel vondsten van officiers tref ik aan in de zogenaamde DTB-boeken, omdat van officieren en soldaten meestal de compagnie wordt vermeld. Dus een soldaat die huwde werd dan vermeld als 'soldaat uit de compagnie van Schelte van Aijsma'. Met Commandeurs gaat dat in principe net zo.

Om de lijsten wat completer te krijgen zou het mooi zijn als lezers hun informatie weer doorgeven.

Aanvullingen en correcties zijn dus van harte welkom via fam.aabuwalda@home.nl

Johan Willem Sonius, begraven te Ferwerd

In de Hervormde kerk te Ferwerd ligt onder de kerkvloer een oude zerk verscholen.
Helaas is er slechts een klein stuk bekend wat op foto is gezet. Gelukkig is de tekst ons wel bekend, doordat het op een bouwtekening is genoteerd tijdens de restauratie uit 1926-1927.

De tekst is als volgt:

1667 den 12 april is in den heere gerust de eerbaare en deugdrijcke Margaretha van Aytsma wed. van van Hilari Hoitsma olt omtrent 55 jaren en leit alhier begraven

1702 den 4 september is christelijck gerust de eer[same] ...r Johan Willem Socin olt in sijn 41 jaer en leit mede alhier begraven

'
Margaretha van Aytsma is snel herkend als Margaretha Hotses van Aysma (1612-1667), die ondertrouwde in 1633 te Wirdum. Hier woonden haar vader en grootvader ook al langere tijd.
Hille Hoijtsma was afkomstig van Buitenpost en was 'collecteur generaal der bieren'.

Uit dit huwelijk zal omstreeks 1635 Catharina (of: Trijn) van Hoitsema zijn geboren. Zij ondertrouwde op 1 december 1660 te Leeuwarden met Adam Sohnius.

Adam was van beroep 'dispensier', wat een 'huisbestuurder of beheerder provisiekamer' is.
Hij zal eveneens omstreeks 1625-1630 zijn geboren, omdat hij in 1657 belijdenis te Leeuwarden deed. Later kom ik hem nog tegen in een lijst van testamenten, als hij in 1680 collecteur van de Hollandse bieren is, net als zijn schoonvader. Via een andere bron is hij hetzelfde jaar overigens schrijver van een compagnie te voet.
Gezien de zeldzaamheid van deze achternaam, lijkt het hier wel om dezelfde persoon te gaan.

Adam zal eerder ook gehuwd zijn geweest, omdat in 1650 een Catarina Sonius wordt gedoopt te Leeuwarden.

Uit zijn huwelijk met Catharina van Hoitsema zal in 1661 Johan Willem Sonius zijn geboren, ook wel Johannes genaamd. Hij zal dus degene zijn die op 4 september 1702 is overleden en begraven te Ferwerd. De naam is dus niet 'Socin' maar Sonius, al lijkt er op zijn grafsteen nog een andere spellingsvariant te staan.

Van Johan is nog weinig bekend, slechts dat een Johannes Sonius in 1698 eigenaar was van stem 51 te Tjerkwerd en hij was toen woonachtig te Leeuwarden. In 1640 was deze stem 51 reeds eigenaar van zijn overgrootvader Ulbe Hilles (Hoytsma).

Roots in Duitsland
De achternaam Sonius is afkomstig uit Duitsland. Johan zijn vader Adam is bekend met de achternaam Sohnius, maar ook als Sohn.

Grootvader Johan Wilhelm Sohnius (ong. 1600-1659) was van 1625-1641 'raad en secretaris' van de Friese Stadhouder Ernst Casimir en na diens overlijden Hendrik Casimir van Nassau. Tenslotte diende hij ook Willem Frederik, maar die ontsloeg hem in 1641 nadat Johan de stadhouder suggereerde dat de stadhouder het katholicisme weer zou willen invoeren. Ook probeerde Johan, samen met een Van Oostheim, de benoeming van Frederik Willem als stadhouder tegen te houden!

Hierna was Johan kapitein van een infanterieregiment van 1646-1659 en commandant van de stad Emden. Het leger speelde ook bij de familie Sohnius duidelijk een belangrijke rol, net als bij de familie Van Aysma.

Johan was volgens een bron gehuwd geweest met (1) een dochter van dr. Martin Naurath, die 'Amtmann' in Diez was en die daar met diverse familieleden een 'familienetwerk' van ambtenaren vormde die de Nassaulanden beheerden. Uit dit huwelijk zal omstreeks 1630 bovengenoemde Adam geboren zijn.

Op 31 oktober 1634 ondertrouwde Johan te Leeuwarden met (2) Tyackien Redeckers, afkomstig uit het 'Olden Ambt' in Noord-Brabant.

Zijn derde huwelijk was met (3) Sijthje van Aysma in 1639 te Leeuwarden. Zij was een dochter van Johan Doeckes van Aysma en Bauck Tjallingsdr. van Wijckel. Zij woonden te Ferwerd en daar zal dan ook de link van Sohnius met dit dorp vandaan komen!
Wellicht waren de kerken van Leeuwarden, waar Johan Sohnius woonde, helemaal vol en koos hij daarom voor een plek bij zijn oma in Ferwerd. De kans bestaat overigens dat hij deze grafruimte met de steen daarop, van zijn oma via zijn moeder had geërfd en dat zal voordeliger zijn geweest dan elders een eigen graf kopen.

Sijthje van Aysma overleed in of kort na het kraambed van hun dochter Anna Catharina Sohn, die op 19 maart 1640 te Marrum werd gedoopt.

Johan huwde nog éénmaal, op 3 juni 1643 te Leeuwarden met (4) Foeck van Ornia, oorspronkelijk van Dokkum en weduwe van de Franeker burgemeester Willem Staeckmans.

Tot slot nog even over de twee genoemde vrouwelijke Aysma's: Margaretha Hotzedr. van Aysma en Sijtje Johansdr. van Aysma. Zij zijn achter-achternicht van elkaar.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Eerste Generatie

1.  Johan Wilhelm Sohnius titel: Dr., ook bekend als Johan Willem Sohn, ook bekend als Johann Wilhelm Sohnius, ook bekend als Johan Wilhelm Sonius,^[1] ook bekend als Johan Wilhelm Son,¹ geboren ABT 1600,^[2] beroep raad en secretaris vd stadhouder, kapitein infanterie (1646-1659),^[3],[4] overleden 22 Jun 1659.  Was kapitein infanterie van 1646-1659 en commandant van Emden.

     Was van 1625-1641 raad en secretaris van de Friese Stadhouder Ernst Casimir van Nassau en daarna van die zijn zoon Hendrik Casimir en tenslotte ontslagen door Willem Frederik in 1641.

     Hij werd lidmaat in Ferwerd in 1641, gekomen van Leeuwarden en vertrok later weer naar Leeuwarden.

     In 1640 werd zijn dochter in Marrum geboren, alweer een 'Aysmaslot' heeft gestaan, waar de ouders van zijn vrouw Sijthje woonden.

    

     In 1654, 1657, 1658 was hij president van het Krijgsgerecht van Stad en Lande (zie brieven van hem in het K.A. met Stadhouder Willem Frederik).

     Hij was getrouwd met (1) N.N. Naurath (dochter van Martin Naurath en N.N.).

                             Kinderen:

            2.       i.     Adam Sohnius geb. ABT 1630.

     Hij trouwde (2) Tyackien Redeckers.  Zij waren in ondertrouw op 31 Okt 1634 in Leeuwarden,¹ (zie info 1).  Tyackien: Zij is afkomstig van het Olden Ambt, NB.

    

     Hij trouwde^[5] (3) Sijthje van Aysma, ook bekend als Syttie van Aysma,^3,1 ook bekend als Sydtje van Aysma,^[6] geboren ABT 1610,² (dochter van Johan Doeckes van Aysma en Bauck Tjallinghd. van Wijckel), religie Hervormd,³ overleden ___ 1640 in Ferwerderadeel, Marrum.⁶  Zij waren in ondertrouw op 30 Mrt 1639 in Leeuwarden,^3,1 (zie info 2).  Sijthje: Hervormde Gem. Leeuwarden: Derde proclamatie van 14 april 1639.

     Zij is in 1639 evenals haar vader bij de lidmaten van Marrum.

                             Kinderen:

                      ii.    Anna Catharina Sohn, gedoopt 19 Mrt 1640 in Ferwerderadeel, Marrum.¹

     Hij trouwde (4) Foeck van Ornia, ook bekend als Foeckien van Ornia,¹ geboren ABT 1600,² (dochter van N.N. Ornia en N.N.).  Zij waren in ondertrouw op 3 Jun 1643 in Leeuwarden.¹  Foeck: Afkomstig van Dokkum.

Tweede Generatie

2.  Adam Sohnius, ook bekend als Adam Sohjus,¹ ook bekend als Adam Sonius,¹ ook bekend als Adam Sohn, geboren ABT 1630,² beroep dispensier,¹ (zie info 3).  Ouders niet 100% zeker. Hij deed in 1657 belijdenis te Leeuwarden.

     Stadhouder Willem Frederik deed zijn best om hem aan een baantje te helpen als klerk en kapitein (bron: Creaturen van de macht: patronage bij Willem Frederik van Nassau (1613-1664), Door Geert H. Janssen).

     Hij komt voor in de lijst van testamenten (Tresoar), hij is in 1680 collecteur van de Hollandse bieren te Leeuwarden.

     (bron: http://www.mpaginae.nl/Testamenten/DDD2enEEE2tm7.htm)

     In 1680 is een Adam Sohnius schrijver van een compagnie te voet

     (bron: https://historischcentrumleeuwarden.nl/boedels/voornamen/a/n13.htm).

     Hij was getrouwd met (1) N.N..

                             Kinderen:

                      i.     Caterina Sonius, gedoopt 29 Nov 1650 in Leeuwarden.¹

     Hij trouwde (2) Catharina van Hoitsema, ook bekend als Trijn van Hoytema, geboren ABT 1635,² (dochter van Hille Ulbes Hoijtsma [collecteur generaal der bieren] en Margaretha Hotses van Aysma).  Zij waren in ondertrouw op 1 Dec 1660 in Leeuwarden (zie info 4).  Catharina: Woonde te Leeuwarden.

                             Kinderen:

                      ii.    Johannes Sonius, ook bekend als Johan Willem Sonius ?, geboren ___ 1661,^[7] overleden 4 Sep 1702,⁷ begraven in Ferwerderadeel, Ferwerd.⁷  

                             Hij was in 1698 eigenaar  van stem 51 te Tjerkwerd en woonde toen te Leeuwarden.

Info 1  Attestatie afgegeven door de Herv. Gemeente te Leeuwarden op 6-11-1634.

Info 2  'zij is jonkvrouwe', genoemd bij de derde proclamatie op 14-4-1639.

Info 3  Dispansier: Ook wel dispencier, dispenseer of dispenseerder genoemd, wordt door Glasbergen alsvolgt omschreven: ‘a huisbestuurder, hofmeester, hospes (De [...] Oeconomus of Dispensier in ’t voorseyde Collegie (Theologie), sal houden twee Tafelen, en sulcks de Bursaelen aldaer tracteren [te eten geven].' (1592) b beheerder van de provisiekamer.’ In de doop- trouw- en begraafboeken van Delft (DTB-Delft) lezen we dat dispansier Symon Jans in 1590 in ondertrouw ging met Margrita van der Crasboom.

Info 4  Attestatie afgegeven door de Herv. Gemeente te Leeuwarden op 9-12-1660.

---

^[1]  Internet: www.allefriezen.nl.

^[2]  Aanname, nog niet 100% zeker.

^[3]  Internet: www.tresoar.nl.

^[4]  Samme Zijlstra, Het geleerde Friesland, studenten ca. 1380-1650.

^[5]  De Haan Hettema en Van Halmael, Stamboek van den Frieschen Adel, 244.

^[6]  Internet: http://www.simonwierstra.nl/AYSMA.htm.

^[7]  Grafsteen Hervormde kerk te Ferwerd.

Bronnen:
www.walmar.nl
www.allefriezen.nl
It Beaken, 2013
S. Groenveld, ‘Diez, die Niederlande und Leeuwarden (16. bis frühes 18. Jahrhundert)’,

Aysma wapen op herenbank te Akkrum

Wapen Aysma op herenbank in kerk te Akkrum

In de Hervormde kerk in Akkrum bevind zich een eikenhouten herenbank uit 1632 met daarop een viertal alliantiewapens. De wapens zijn nog in prima staat, wel zouden de wapens zijn herplaatst op een andere herenbank.

Het gaat hier om de vier grootouders van Hessel Jetzes van Sminia (1588-1670) en de ouders van zijn 1e en 2e vrouw.

Hessel huwde in november 1614 met Fopck Popckesdr. van Buma, afkomstig van Andringa State in Akkrum. Zij overleed al spoedig (in het kraambed?) na de geboorte van hun dochter Fockje.
In oktober 1623 huwde hij voor de 2e keer met Wijts van Hoppers, die ook niet veel later in 1626 overleed.
In 1636 huwde hij voor de 3e keer met Aefke Buwesdr. van Jeltinga, afkomstig van Buitenpost. Zij was toen weduwe van Pieter van Nijsten. Aefke overleed in 1656. Hessel bereikte zelf een hoge leeftijd, want hij overleed op 1 december 1670 op 82-jarige leeftijd.

Hessel Hotzes van Aysma en Wybrich van Buma waren de grootouders van kolonel Schelte van Aysma (1578-1637). Uit hun huwelijk zijn slechts twee kinderen bekend: Hotze van Aysma (vader van Schelte van Aysma) en Jeltje van Aysma.
Jeltje Hessels van Aysma huwde in 1582/1583 met Jetze Fransz. van Sminia en uit hun huwelijk is Hessel Jetzes van Sminia geboren. Zijn voornaam is dus afkomstig uit de Aysma familie.

Hessel was een volle neef van kolonel Schelte van Aysma uit Schettens.

Zie ook:
Van Aysma pagina
Kerk Akkrum
Foto: site RCE

Herenbank Hessel Jetzes van Sminia te Akkrum

Familiewapens van Jochem van Hoppers + Fedt Bockesdr. van Wiarda (ouders 2e vrouw, Wijts van Hoppers)

 Familiewapens van Popcke van Buma + Aeth van Andringa (ouders 1e vrouw, Fopck Popckesdr. van Buma)

Familiewapens van Frans Hillebrants van Sminia + Jusck Aesterfal (grootouders Hessel, van vaderskant)
 Van Sminia dus met de zandloper in het wapen EN als helmteken en de Heilige Michael, met de weegschaal, bij Aesterfal.

Familiewapens van Hessel Hotzes van Aysma + Wybrich van Buma (grootouders Hessel, van moederskant)

Zilveren kan met wapens Jeltinga - Aysma

In het Groninger Museum bevind zich een eenvoudige zilveren kan met een alliantiewapen erop.
Het bijschrift vermeldt dat het hier om twee Friese wapens gaat, maar zegt daar niet bij welke families dit betreft.

Dat maakt nieuwsgierig, maar de wapens zijn gelukkig gemakkelijk te herkennen.
Het gaat hier om de familiewapens Van Jeltinga en Van Aysma.

In deze combinatie kan ik slechts één huwelijk vinden, namelijk die van Gatze van Jeltinga die omstreeks 1590 trouwde met Jeltje Doeckesdr. van Aysma. Zij woonden op Riddersmastate te Kollum. In de Hervormde kerk bevindt zich een bank met hun wapens in het ruggeschot en het jaartal 1617. Deze bank heeft hun zoon Fecco laten plaatsen, omdat zijn vader in 1617 was overleden.

De wapens op de zilveren kan zijn identiek als die van de kerkbank. Alleen is de leeuw op de kerkbank 'naar rechts' afgebeeld, wat overigens foutief is. De uitkomende leeuw hoort naar links afgebeeld te zijn, dus het wapen op de kan is juist.
De kan zelf is volgens het bijschrift gemaakt in 1661 te Leeuwarden en de maker is helaas (nog) onbekend.
Het gaat hier om een vrij simpel model beker, met weinig versieringen.
De wapens zijn dus door een nazaat pas later aangebracht en wellicht maakte het deel uit van een serie.

Links: Jeltinga, rechts: Aysma

Dezelfde wapens in de kerkbank te Kollum

Verder staat er nog bij dat de kan is vererfd binnen de familie Clant Bindervoet.
Deze verervings-lijn zou als volgt kunnen zijn:

1. Gatze van Jeltinga + Jeltje van Aysma
2. Fecke Gatzes van Jeltinga + Tiemck van Wijckel
3. Juliana van Jeltinga + Pier Andrieszn. van Sytzama
4. Pico Galenus van Sytzama + Johanna Judith van Blanckvoort
5. Fecco Dominicus van Sytzama + Anna Clant
6. Edzard Jacob Clant (zus van bovengenoemde Anna) + Swana Aldegonda Gruys
7. Maurits Clant + Everdina Josina Lewe
8. Josina Edsardina Jacoba Clant + Pieter Bindervoet
9. Maurits Clant Bindervoet + Hittje Gerharda Wilhelmina Piccardt


Hierna kan de kan nog enkele generaties in de familie Clant Bindervoet zijn vererfd. In ieder geval is het voorwerp nu in het Groninger Museum te bewonderen.

Gevelsteen van de boerderij de Grote Tijm te Witmarsum

Mensen met de achternaam Tijmstra of Tymstra, hebben hun roots in Witmarsum.
Aan de Marneweg tussen Schettens en Witmarsum, bevinden zich twee boerderijen vlak bij elkaar. Dit zijn de Grote Tijm en, even verderop het doodlopende weggetje in, de Kleine Tijm.

De bewoners ervan noemden zich op een gegeven moment Tijmstra en de eerste vermelding dateert van 1775. In 1985 kwam er een mooi genealogieboek uit over deze boerenfamilie, waar nog veel meer van dit soort informatie in staat.

De voorgevel van de Grote Tijm (nu Marneweg 3 te Witmarsum) bevat een gevelsteen met een interessante tekst:

De eerste steen van dit
gebouw is gelegd door
THIJS T. REITSMA
den 8 April 1875 gesticht
door TJALLE T. REITSMA
en HINKE [Y] JANSEN
gebouwd door S.H. RUNIA

De boerderij werd dus in opdracht gebouwd van Tjalle Thijsses Reitsma (1824-1891) en Hinke Ypes Jansen (1827-1890), veehouders te Witmarsum.

Beiden waren afkomstig uit een echte boerenfamilie en ze zochten vaak hun huwelijkspartners in dezelfde families. Zo trouwde een broer van Tjalle, Bauke, met een zus van Hinke, genaamd Fettje.
Drie broers, Tjalle, Bauke en Douwe Thijsses Reitsma waren in 1875 eigenaar van de Kleine Tijm.

Het was uiteraard hun zoon Thijs die de 1e steen van de nieuwe boerderij mocht leggen. Meestal was het dan een jong kind, maar in dit geval was Thijs al 21 jaar, maar nog wel vrijgezel.
Zijn ouders zullen echter zeer blij geweest zijn dat hij volwassen was geworden, omdat twee broers en een zusje van hem jong waren gestorven.
Jaitske was vier jaar geworden, een oudere broer Thijs slechts 8 maanden en Ype maar 5 weken.

Toch trouwde hij nog op 38 jarige leeftijd met de 15 jaar jongere Feikje Taekes Tjeerdema, geboren in Schettens. Op 2 mei 1891 trouwde hij in Wonseradeel, echter zijn beide ouders waren kort daarvoor overleden wat een domper aan de feestvreugde zal hebben gegeven.

Het huwelijk van Thijs, die eigenaar was van zowel de Grote als Kleine Tijm, en Feikje bleef kinderloos.

Tenslotte staat op de steen ook de aannemer vermeld, iets wat overigens wel vaker gebeurde. Nog niet eerder kwam ik echter de naam van timmerman Schelte Hendriks Runia (1840-1918) tegen.
Schelte zal de timmerzaak te Schraard van zijn vader hebben overgenomen toen die in 1859 al overleed.

Foto: familie Van Koppen